|
Tussen
minachting en bewondering 
Maria Magdalena
Alexandra Kollontaj
Terug
naar iconen
Godin
of zondares?
Maria Magdalena
Veel
zelfbewuste en sterke vrouwen uit de bijbel worden op één of andere manier
gekoppeld aan het kwaad. Maria Magdalena is daar een voorbeeld van.
Eeuwenlang is ze voorgesteld als een vrouw van lichte zeden, een
boetvaardige zondares. Maar ze was helemaal geen sociale paria,
integendeel. Ze was een belangrijke volgelinge van
Jezus die tot zijn vaste entourage behoorde. Zij kreeg opdracht om zijn woorden te
gaan
verkondigen. Maria Magdalena was ook een bijzonder moedige vrouw :
toen de apostelen zich
gedeisd hielden uit schrik ook aan het kruis te eindigen, was zij niet bang om te
spreken.
|
In de
Latijnse kerkelijke traditie verschijnt Maria Magdalena als een nederige zondares, een
ex-prostituee die berouw heeft. Maar dat klopt niet. Het beeld van de
bekeerde hoer ontstond in feite door een vroege vermenging van Maria
Magdalena met twee andere bijbelse vrouwen: Maria van Bethanië, zus van
Lazarus, en de
anonieme zondares. Het is die anonieme publieke vrouw die Jezus' voeten wast met
tranen en haar lange haren gebruikt als handdoek. De vermenging van die
verhalen werkte heel negatief voor vrouwen. Het toont aan hoe de
christelijke geschiedenis de rol van de vrouw verdoezelt.
In
de bijbel staat dat Jezus veel van haar hield. Dat werd in de latere eeuwen
geïnterpreteerd alsof Maria Magdalena met hem een seksuele relatie had. In de
bestseller ‘De Da Vinci-code’ van Dan Brown wordt Maria Magdalena
voorgesteld als de vrouw van Jezus. Het paar zou zelfs kinderen gehad
hebben. Het boek zorgde voor heel wat
beroering: wat is waar en wat is verzonnen? |
 |
Tweeduizend jaar na datum is dat natuurlijk niet zo
eenvoudig te achterhalen. De oudste bronnen over Maria Magdalena zijn
de vier canonnieke evangelies. Daarin is ze een volgelinge van Jezus, die
aanwezig was bij zijn kruisiging, begrafenis en verrijzenis. Het Nieuwe Testament vormt
niet de
enige bron. In de loop van de vorige eeuw zijn er in Egypte teksten ontdekt uit de tweede en derde eeuw na
Christus. Die teksten kennen Maria Magdalena een heel belangrijke rol
toe. Maria Magdalena staat model voor de vele onbekende
vrouwen die actief waren in de religieuze bevrijdingsbewegingen.
Meer
weten?
DE BOER, Esther. Maria Magdalena:
de mythe voorbij. Zoetemeer: Meinema, 2004. 175p. Exemplaarnummer FIh/0022.
PICKNETT, Lynn. Mary
Magdalene. Christianity’s Hidden Goddess. London:
Robinson, 2003. 286p. Exemplaarnummer T/0740
PAULI, Walter. ‘Een slecht boek is als een zondige
vrouw’, in: De Morgen, 17/3/2005.
Centrum Vrouwenstudies Theologie KULeuven - Prof. Dr. S. Van Den Eynde - mail: Sabine.VanDenEynde@theo.kuleuven.be
Interessante websites:
Maria
Magdalena
Dossier Da Vinci Code (Koninklijke Bibliotheek Nederland)
Top
Revolutionair
of sentimenteel?
Alexandra Kollontaj
Net als Maria Magdalena heeft Alexandra Kollontaj
(1872-1952) een beweging mee helpen dragen en werd ze vervolgens afgerekend
op haar vrouw zijn. Haar verhaal speelt wel in een heel andere tijd en
context: de Russische Revolutie. Alexandra Kollontaj is een overtuigde
communiste van het eerste uur. De leefsituatie van vrouwen ligt haar zeer na
aan het hart. In de eerste sovjetregering van Lenin is ze Volkscommissaris
van Sociale Zaken en neemt ze verschillende vooruitstrevende maatregelen,
zoals bevallingsrust, de oprichting van kinderdagverblijven en wasserijen.
|
|
Het
wordt haar door sommigen kwalijk genomen dat ze Stalins terreur
overleefde, al blijkt uit haar brieven dat ze geregeld vreest voor
haar leven. In 1922 had zij immers een openlijke daad van politieke
oppositie gesteld door Lenin aan te vallen in verband met zijn
centralistische politiek. Onder Stalin worden heel wat van Kollontajs
vrouwvriendelijke maatregelen weer afgebouwd. Ze wordt ook keihard
aangevallen op haar denkbeelden. Mannelijke partijfunctionarissen
bespotten haar hoop op een beter leven voor vrouwen als
“sentimentele, katholieke flauwekul”. Hoewel Stalin haar laat
leven, wordt ze figuurlijk afgemaakt binnen de partijtop. De laatste
dertig jaar van haar leven houdt Kollontaj haar politieke opvattingen
voor zich.
|
In de jaren zeventig wordt Allexandra Kollontaj
(her-)ontdekt door westerse feministes. Die bewonderen haar inspanningen om
vrouwen te bevrijden uit hun ondergeschikte positie en hun dagelijkse leven
te verbeteren. Ze zien in haar ook een voorvechtster van de vrije liefde en
het leven in communes.
Meer weten?
DEPYPERE, Tine Liefde,
seksualiteit & moraal. Alexandra Kollontaj & Wilhelm Reich versus de
hedendaagse seksualiteitsbeleving. Eindwerk Vrouwenstudies Universiteit
Antwerpen, 2004. 50p. Exemplaarnummer Bb/0011
PORTER, Cathy Alexandra
Kollontaj. Een biografie. Bussum: Het Wereldvenster, 1982. 448p.
Exemplaarnummer T/0727
RIBBERINK, Anneke ‘Feminisme en Marxisme in wankel
evenwicht: Alexandra Kollontaj’, in: Rooie
vrouw, nr. 8, 1982, pp.22-24
De RoSa-bibliotheek
bevat nog meer interessant materiaal over deze dame van formaat. Zoek in de
catalogus op het trefwoord Kollontaj Alexandra.
Interessante websites:
The
Alexandra Kollontai Archive
Alexandra
Kollontai op Wikipedia
Top
|
|
