Eerste Hulp bij Feministes

RoSa. Documentatiecentrum en Archief voor Gelijke Kansen, Feminisme en Vrouwenstudies.

Gertrude Stein
Gertrude Bell

Terug naar iconen

Gertrude Stein is bekend om twee redenen: als vernieuwer van de literatuur en als de helft van wat dikwijls het bekendste lesbische koppel genoemd wordt. Het portret dat Picasso van haar maakte is ook niet van dien aard om de aan haar toegeschreven mannelijke aard tegen te spreken.

In weinig biografietjes, overzichten en beschrijvingen wordt dan ook aandacht besteed aan de Eerste Wereldoorlog, toen Gertrude en Alice met een auto als freelance verpleegsters door Frankrijk toerden. De episode wordt wel uitvoerig belicht in de ‘Autobiografie van Alice B. Toklas’, een unicum in het genre, want geschreven door Stein.

Diplomate, alpiniste, archeologe, linguďste. Gertrude Bell (1868-1926) was het allemaal en niet van de minste. Bell heeft alleen al als diplomate ronkende bijnamen verzameld zoals ‘de ongekroonde koningin van Irak’, ‘het brein achter Lawrence of Arabia’ en enkele ‘eerste’-vermeldingen: de eerste vrouw die de eerste van de klas werd in Oxford, de enige vrouw die zich tijdens de Eerste Wereldoorlog ‘Political Officer’ mocht noemen, de enige vrouw die na de oorlog werd benoemd tot Oriental Secretary. Bell werd door Churchill beschouwd als Midden-Oosten-kenner. Die kennis had ze vrijwel volledig aan zichzelf te danken en vergaarde ze op tot de verbeelding sprekende avonturen. De meest heroďsche van die reizen in het Midden-Oosten zijn die waarbij ze met een paard de woestijn intrekt en bevriend raakt met enkele woeste nomadenstammen. Wanneer de Britten tegen de Turken vechten in de Eerste Wereldoorlog, wordt Gertrude Bell speciaal raadgever bij het Arabische Intelligence Bureau in Caďro. Haar kennis blijkt cruciaal bij het mobiliseren van Arabische stammen in de Sinaďwoestijn om te vechten tegen de Turken samen met T.E. Lawrence, beter gekend als Lawrence of Arabia.

Bell speelt een belangrijke rol bij het uittekenen van de grenzen van Irak net voor de onafhankelijkheid van dat land. Als Churchill, op dat moment staatssecretaris voor de kolonies, in 1921 in Caďro een conferentie houdt over de toekomst van Mesopotamië, is de enige aanwezige vrouw Gertrude Bell. De eerste koning van Irak, prins Faisal, is een intimus van Bell en wordt door haar voorgedragen.

Onder zijn bewind houdt ze zich bezig met haar andere grote liefde, de archeologie. Ze sticht met toestemming van Faisal het Nationaal Museum in Bagdad en is er zelf directeur van 1923 tot 1926.

Meer weten? Naast de boeken die ze publiceerde, is nog ander materiaal van haar bewaard. De Robinson-bibliotheek van de Universiteit van Newcastle in Groot-Brittannië bevat duizenden brieven, dagboekfragmenten en foto’s  van Gertrude Bell. Op hun website kan je het archief raadplegen: http://www.gerty.ncl.ac.uk/home/. Haar biografe, Janet Wallach, putte ruimschoots uit dat archief voor ‘Koningin van de woestijn’, Amsterdam, Uitgeverij Anthos, 1997, ook beschikbaar in de RoSa-bibliotheek.
Op www.rosadoc.be vind je een korte biografie van Gertrude Bell bij ‘Spot op’.

Top