Eerste Hulp bij Feministes

RoSa. Documentatiecentrum en Archief voor Gelijke Kansen, Feminisme en Vrouwenstudies.

Mannen en vrouwen zijn anders. Dat lijkt evident, je kan het verschil zelfs zien. Dus is er geen enkele reden om moeilijk te doen. Dat is nu precies wat wij wel doen.

Wie het begrip gender gebruikt, is er namelijk van overtuigd dat er een verschil is tussen sekse en gender.
Sekse staat dan voor de biologische kenmerken die mensen onderscheiden in vrouwen en mannen. In tegenstelling tot die biologische kenmerken, verwijst gender naar sociaal geconstrueerde verschillen. Vrouwelijkheid en mannelijkheid en alle eigenschappen die ermee samenhangen, zijn niet aangeboren, maar worden gemaakt, bepaald door mensen. Bovendien veranderen ze mettertijd en kunnen ze ook nog eens verschillen van cultuur tot cultuur. In sommige culturen is het bijvoorbeeld gebruikelijk dat mannen een kleed dragen.
Het onderscheid sekse/gender wordt dus gebruikt om aan te tonen dat de twee niet noodzakelijk samengaan: vrouwen zijn biologisch bepaald om kinderen te baren, maar niet om ervoor te zorgen. Het hele begrip gender werd ontwikkeld om de veranderlijkheid van die eigenschappen te benadrukken. Op die manier kunnen we rustig nadenken over de bestaande ideeën over wat vrouwelijke en mannelijke kenmerken zijn en over de gelijkheid van of het verschil tussen vrouwen en mannen.

Toch is er in onze samenleving een soort stilzwijgend akkoord over basisverschillen dat zeer hardnekkig is.  Die basiseigenschappen krijgen we met de paplepel ingegoten. Daardoor lijken ze onveranderlijk en onontkoombaar. Ze ‘kleven’ aan de sekse, zodat het lijkt alsof ze altijd samen voorkomen. Bovendien worden ‘vrouwelijke’ eigenschappen dikwijls als het tegenovergestelde van ‘mannelijke’ gezien. Door onze samenleving loopt dus een scheidingslijn : die tussen vrouwen en mannen, tussen meisjes en jongens. Een lijn die niet altijd zichtbaar is, omdat ze als vanzelfsprekend wordt aanzien.
Mannelijke eigenschappen worden bovendien nog altijd hoger gewaardeerd dan vrouwelijke in onze samenleving. Rationeel zijn is niet alleen typisch voor ‘mannen’, maar is ook te verkiezen boven emotioneel zijn, carrière maken heeft nog altijd meer prestige dan het huishouden doen.

Terug naar basisbegrippen