Eerste Hulp bij Feministes

RoSa. Documentatiecentrum en Archief voor Gelijke Kansen, Feminisme en Vrouwenstudies.

Diversiteit betekent verschillen.
Diversiteit staat dan voor de verschillen die er zijn tussen individuen in onze samenleving.

Wie zich zoals wij, vooral bezighoudt met gender, heeft het meestal over de verschillen tussen vrouwen en mannen. Over hoe onze samenleving gebouwd is rond het standaardmodel, de blanke mannelijke kostwinner met vrouw en kinderen, en hoe dat nefast kan zijn voor wie niet standaard is. Dat leidt en leidde dikwijls tot discriminaties, direct of indirect. Het standaardmodel is niet noodzakelijk in de meerderheid, maar ze hebben het wel voor het zeggen.

Zelf zijn we ook niet altijd vrij van vooroordelen. Zo kreeg de Amerikaanse vrouwenbeweging in de jaren zeventig meer en meer de kritiek te horen dat ze zelf zo’n standaardmodel hanteerde. Die beweging was ontstaan in kringen van blanke, hooggeschoolde vrouwen. De eisen die ze stelden waren dan ook meestal op maat van die vrouwen gesneden.

Zwarte vrouwen, laaggeschoolde vrouwen, lesbische vrouwen en mannen konden zich moeilijk terugvinden in die eisen en hadden het idee dat de vrouwenbeweging niet voor hen opkwam.

Van die vooroordelen zijn we ons nu bewust. Meer nog, het is belangrijk om solidair te zijn. Gender is maar één van de vele mogelijke verschillen. Je kan ook op andere manieren afwijken van het standaardmodel: leeftijd, etnische of culturele achtergrond, seksuele geaardheid bijvoorbeeld. Ook die verschillen kunnen leiden tot discriminatie, achterstanden. En dat schept een band.

Onze samenleving is een verzameling individuen die op verschillende manieren van elkaar verschillen. Het standaardmodel is nog altijd dominant in veel bedrijven, overheidsinstellingen, scholen, enzovoort. De bestaande diversiteit blijft daardoor verborgen. Om die zichtbaar te maken, kan je, analoog aan de genderas, een lijn, een continuüm opstellen. Aan de ene kant vind je dan het standaardmodelkenmerk, dat dominant is in onze samenleving, aan de andere kant de ondergeschikte positie. Iedereen is iets op elke as.

Diversiteit is een visie!
Diversiteit wordt ook gebruikt als een woord voor actie, een manier om achterstand weg te werken!

Er bestaan verschillende theorieën over hoe je best de sociale achterstand van sommige groepen uit de samenleving opheft. Er zit ook een evolutie in (voor een uitgebreid overzicht: zie mainstreaming). Na de strijd voor formele (wettelijke) gelijkheid in de zestiger jaren, was men vanaf de jaren zeventig klaar voor het aanpakken van de feitelijke ongelijkheid.

Om een achterstand die al honderden jaren bestond, in te halen, was een extra inspanning welkom. Dat waren extra maatregelen die minderheden een voorsprong gaven op bijvoorbeeld de arbeidsmarkt, positieve discriminatie genoemd. Nog altijd zijn er voor- en tegenstanders van dat soort maatregelen (voor de hele discussie, zie mainstreaming). Een groot nadeel van positieve discriminatie is dat er aan de organisatie zelf niets verandert. Neem nu bijvoorbeeld een groot bedrijf. Een maatregel over positieve discriminatie bepaalt dat wanneer zowel een man als een vrouw even geschikt zijn voor een openstaande topfunctie, de vrouw de voorrang moet krijgen. Als die vrouw die functie krijgt, wordt het bedrijf niet ineens vrouwvriendelijker. De hele cultuur van het bedrijf (waarschijnlijk gebaseerd op het standaardmodel) moet veranderen, wil men ervoor zorgen dat vrouwen gemakkelijker doorstromen naar hoge functies.

Voorstanders van diversiteitsdenken willen dan ook graag dat er iets fundamenteels verandert. De verscheidenheid in de samenleving moet langzamerhand het standaardmodel van zijn sokkel duwen. Studies hebben immers uitgewezen dat diversiteit vooruitgang betekent. Bedrijven met een divers personeel zijn succesvoller. Mensen met een verschillende achtergrond brengen een andere benadering mee en die nieuwe ideeën leiden dikwijls tot verbetering. Anders gezegd: het standaardmodel is altijd maar meer van hetzelfde. Diversiteit is creativiteit.

Terug naar basisbegrippen