|
Lichamelijk, seksueel en psychisch geweld tussen partners
Oorzaken en gevolgen van partnergeweld
Op zoek naar hulp
Nuttige info op het internet
Wetgeving
Beleid
Cijfers en onderzoek
In de RoSa bibliotheek
 "Slachtoffers zwijgen vaak. Ze voelen zich schuldig voor het geweld waarvan ze zelf het slachtoffer zijn. Ze schamen zich, worden overrompeld door tegenstrijdige gevoelens voor hun echtgenoot of partner. Zij hopen dat alles wel goed zal komen, vooral omdat rustigere periodes en gewelddadige uitbarstingen elkaar opvolgen en omdat de partner spijt betoont. Slachtoffers zijn vaak ook bang voor de reacties van familie en vrienden. Zij voelen zich onveilig en moeten soms zichzelf en hun kinderen beschermen."
Uit : Geweld. Wat nu? (2008 )
Lichamelijk, seksueel en psychisch geweld tussen partners
In België is minstens een op vijf vrouwen in de loop van haar leven slachtoffer van geweld binnen een partnerrelatie. Het komt voor in alle lagen van de bevolking, in alle leeftijdsklassen, bij elke levensovertuiging en in alle relatievormen. De gevolgen voor het slachtoffer en voor de kinderen zijn zeer ingrijpend. Wat verstaan we onder partnergeweld? Je kunt een theoretisch onderscheid maken tussen drie vormen van partnergeweld: lichamelijk, seksueel en psychologisch geweld.
Bij lichamelijk geweld denken we aan opsluiten of buitensluiten, gevaarlijk autorijden, bij de haren trekken, kleren van het lichaam scheuren, tegen de muur of de meubels aangooien, klappen, slagen of schoppen geven, bijten, de trap afduwen, brandwonden veroorzaken, steken met een voorwerp, het hoofd onder water duwen, wurgpogingen.
Bij seksueel geweld hebben we het over dwingen tot seksuele handelingen, de partner tegen haar wil over seks doen praten, naar porno doen kijken, naakt doen poseren, doen toekijken bij masturbatie of bij aanranding van iemand anders, orale bevrediging eisen, pijnigen van genitaliën, poging tot penetratie zonder instemming, verkrachting. Twintig procent van de vrouwen en tien procent van de mannen zijn slachtoffer geworden van matig tot ernstige feiten seksueel geweld.
Uit wetenschappelijk onderzoek in de V.S. (Obstretics & Gynaecology, 2005) blijkt dat seksueel partnergeweld vooral voorkomt bij vrouwen die ook nog eens lichamelijk mishandeld worden. Slachtoffers van seksueel geweld vertonen een beduidend hoger niveau van posttraumatische stress dan vrouwen die alleen lichamelijk mishandeld zijn. Belangrijk: het risico op nieuwe aanvallen vermindert met 32% als het slachtoffer een dokter inschakelt en met 59 tot 70% naar de politie stapt, ongeacht of de dader gestraft wordt of niet.
Psychologisch geweld is wanneer de pleger het slachtoffer voortdurend bekritiseert en kleineert, woedeaanvallen heeft en onvoorspelbare reacties vertoont, controle uitoefent op sociale contacten, op de financiën, lievelingsspullen vernielt of haar huisdier kwaad doet. De dader geeft zijn partner geen vrijheid of levensruimte.
Belaging of "stalking" is een vorm van psychische terreur op de ex-partner en vaak de voorbode van fysiek geweld. Zo'n kleine 25.000 Belgen doen jaarlijks bij de politie een aangifte van stalking. Dat is bijna vijf keer meer dan in 2000. Bij een kwart tot een derde van de gemelde feiten gebruikt de stalker geweld. Stalking is dwangmatig achtervolgen, voortdurend op de hoogte willen zijn van al haar doen en laten en overal opduiken, pesterijen en vernielingen aanrichten, angst en onveiligheidsgevoel opwekken. In België kan een stalker al na één klacht vervolgd worden.
Aanrader uit de RoSa-bibliotheek : Stalking: risicofactoren voor fysiek geweld. A. Groenen, 2006. (RoSa exemplaarnummer FIIl/0054 ).
overzicht
Oorzaken en gevolgen van partnergeweld
Er is al vaak naar verklaringen gezocht voor geweld binnen liefdesrelaties. De wetenschap, de hulpverlening, de slachtoffers, de daders zelf … allemaal proberen ze het geweld te duiden.
Tweede golf-feministen zochten de oorzaak bij de scheefgetrokken machtsverhoudingen tussen mannen en vrouwen, in de patriarchaal georiënteerde maatschappij die mannen socialiseert om te domineren. Dat verklaart niet waarom geweld ook in lesbische relaties voorkomt.
Psychologen leggen de oorzaak bij jeugdtrauma's : vernederende straffen, een onevenwichtige moederbinding, geweldvoorbeelden.
Slachtoffers en daders vinden altijd wel een concrete aanleiding als reden voor geweld. Vaak ontwerpen slachtoffers allerlei mentale constructies om vat te krijgen op de situatie, ook de plegers doen dit om hun daden te legitimeren.
De gevolgen van partnergeweld zijn ingrijpend. Vrouwen met een gewelddadige partner hebben niet alleen te kampen met fysieke letsels en relationele problemen, maar ook met problemen op seksueel vlak. De slachtoffers hebben langdurige psychische klachten (een negatief zelfbeeld, angsten, depressie), functioneringsproblemen (concentratiestoornissen) en psychosomatische klachten (hoofdpijn, maagpijn). Sommigen vluchten in verslavend gedrag.
Lees ook de RoSa-factsheets
Partnergeweld in cijfers - pdf
Huiselijk geweld: oorzaken en gevolgen - pdf
Partner-gerelateerd thuisgeweld tegen volwassen vrouwen - pdf
Vluchthuizen vroeger en nu - pdf
overzicht
Op zoek naar hulp
Slachtoffers willen vooral dat het geweld thuis ophoudt. Niet allemaal willen ze meteen ook een punt zetten achter de relatie. Zwijgen en verduren lossen niets op, erover spreken wel.
Praten over het geweld
Met de huisarts, als die de juiste ingesteldheid heeft. Vraag telkens een medisch certificaat van je letsels.
Met de lokale politie, wanneer je een klacht wil indienen. Laat telkens een proces-verbaal opmaken en vraag dat ze dat bij je vroegere klachten voegen.
Met Tele-onthaal. Anoniem je verhaal doen aan de telefoon tegen een opgeleide vrijwilliger van Tele-onthaal. Het gratis telefoonnummer 106 is dag en nacht bereikbaar, zeven dagen op zeven.
Professionele hulp vind je bij een van de Centra voor Algemeen Welzijn .
Vluchten voor het geweld
Even tot rust komen in een veilige omgeving of weggaan wanneer het geweld escaleert, het is mogelijk. Daarvoor zijn er de vluchthuizen en vrouwenopvanghuizen. Vluchthuizen - pdf bevinden zich op een geheim adres en vangen alleen slachtoffers van partnergeweld met hun kinderen op. De plaatsen zijn beperkt. Vrouwenopvanghuizen zijn laagdrempelig en openbaar. Die zijn minder specifiek in hun selectie van bewoners. Beide formules sturen aan op het herwinnen van zelfvertrouwen en zelfredzaamheid bij de vrouwen. Wie geen geld heeft voor het verblijf ontvangt OCMW-steun.
overzicht
Nuttige info op het internet
Vrouwenopvang en vluchthuizen : adressen en contactgegevens
Centra voor Algemeen Welzijnswerk (CAW) : wat te doen bij partnergeweld
Breek de stilte voor je zelf gebroken bent : praktische tips
Horen, zien en praten: gezinsgeweld
Sasam vzw : Stichting Anti Stalking Anti Mobbing
Persephone vzw : geweld tegen vrouwen met een handicap
Icoba : expertisecentrum rond agressiebeheersing
Zijn vzw : Beweging Tegen Geweld. Sensibilisatie, campagnes, vorming en educatie
Geweld tijdens de zwangerschap : info voor slachtoffers, hulpverleners en plegers
Zelfverdediging voor vrouwen : praktijkcursussen tegen betaling
School voor zelfvertrouwen : praktijkcursussen tegen betaling
Aanraders uit de RoSa-bibliotheek:
overzicht
Wetgeving
Geweld binnen liefdesrelaties wordt nog maar recent erkend als een maatschappelijk en strafrechtelijk probleem. Het heeft geduurd tot 1997 alvorens partnergeweld in België als een misdrijf werd erkend en tot 1998 alvorens het echt strafbaar was.
De Wet van 24 november 1997 - pdf (B.S. 6 februari 1998) is een belangrijke etappe geweest in de strijd tegen dit soort geweld. De wet past een aantal artikelen in het Strafwetboek aan en maakt geen onderscheid tussen geweld tegen mannen of tegen vrouwen.
Enerzijds introduceert de wet de partnerrelatie als verzwarende omstandigheid in geval van opzettelijke slagen en verwondingen. Onder partner verstaat de wet 'de echtgenoot of de persoon met wie iemand samenleeft of heeft samengeleefd en een duurzame affectieve en seksuele relatie heeft of gehad heeft'.
Anderzijds wijzigt deze wet de procedure van strafvervolging voor partnergeweld waardoor de gerechtelijke instanties meer bevoegdheden krijgen. Nochtans was het bijvoorbeeld nog steeds niet mogelijk om een aanhoudingsmandaat af te leveren. In België was de wet van 1997 aldus de eerste belangrijke stap, maar ze volstond niet. Vandaar dat de regering een wetsontwerp indiende dat leidde tot de nieuwe wet op het partnergeweld:
De Wet van 28 januari 2003 - pdf tot toewijzing van de gezinswoning aan de echtgenoot of aan de wettelijk samenwonende die het slachtoffer is van fysieke gewelddaden vanwege zijn partner en tot aanvulling van artikel 410 van het Strafwetboek. (B.S. 12 februari 2003).
Andere wetteksten: Artikelen 223, 1447 en 1479 van het Burgerlijk Wetboek en art. 1280 van het Gerechtelijk Wetboek.
On line lezen:
overzicht
Beleid
In 2001 werkte de federale overheid voor het eerst een Nationaal Actieplan Partnergeweld uit. De jongste versie is het Nationaal actieplan inzake de strijd tegen het partnergeweld en andere vormen van intrafamiliaal geweld 2010-2014 .
De Raad van de Gelijke Kansen voor Mannen en Vrouwen kwam op 10 oktober 1997 met een advies over stalking - pdf . U vindt het ook in de RoSa bibliotheek met als exemplaarnummer P11/0367
Lees meer op de site van de Dienst Strafrechtelijk Beleid.
Cijfers en onderzoek
Politie
In 2009 verbaliseerde de politie in totaal 40.771 gevallen van huiselijk geweld binnen het koppel. Dat is bijna een verdubbeling tegenover 2000. Toen waren er 20.889 meldingen van geweld binnen het koppel. Dat cijfer is onderverdeeld in vier categorieën van geweld: lichamelijk geweld (21.644 aangiften), psychisch geweld (17.369 aangiften), seksueel geweld (142 aangiften) en economisch geweld (1.616 aangiften). Die cijfers zijn slechts een indicatie, want niet alle slachtoffers doen aangifte. Nationale politiestatistieken: - pdf
Meer lezen: RoSa factsheet nr. 61 Partnergeweld in cijfers - pdf
Huisartsen
De Belgische huisartsen zien jaarlijks minstens 8.000 gevallen van intrafamiliaal geweld. Dat leidt de Artsenkrant af uit het gegeven dat 66% van de 12.000 actieve huisartsenpraktijken minstens één geval van partnergeweld per jaar of 22 gevallen per dag ziet. In de helft van de gevallen schrijft de huisarts een attest van slagen en verwondingen. Vier op vijf slachtoffers zijn vrouwen, negen op tien daders mannen. De meeste slachtoffers zijn tussen 25 en 55 jaar oud. Vier op vijf patiënten krijgen te maken met lichamelijk of psychisch geweld. Bij 6% is er expliciet seksueel geweld vastgesteld. Ruim de helft van de patiënten wordt bij de eerste consultatie gehospitaliseerd of doorverwezen. Binnen vier maanden na de eerste consultatie kampt 39% kampt met mentale problemen. Ziekteverzuim wegens geweld komt in 11% van de gevallen voor. Dit blijkt uit cijfers van het Wetenschappelijk Instituut voor Volksgezondheid voor de periode tussen 2002 en 2004. De gezondheidsenquête in België uit 2008 stelt vast: "Vrouwen (4,8%) geven vaker aan dan mannen (3,4%) het slachtoffer te zijn geweest van geweld thuis in de 12 maanden voorafgaand aan het interview, een verschil dat significant is na correctie voor leeftijd." (p. 307)
Statistieken on line
Onderzoek
Onderzoeksresultaten worden regelmatig gepresenteerd op studiedagen. RoSa gaat ernaar toe en brengt verslag uit. Lees:
Thema "huiselijk geweld" in de RoSa bibliotheek
Nog meer relevante publicaties over "huiselijk geweld" kan je gratis ontlenen in de RoSa bibliotheek . De bibliotheekcatalogus kan je online doorzoeken. De volgende trefwoorden zijn alvast relevant:
Bronvermelding afbeeldingen
- Brochure "Geweld wat nu":http://igvm-iefh.belgium.be/nl/publicaties/Geweld_Wat_nu_.jsp
- Fotomontage vrouwengezicht/vuist: http://s278.photobucket.com/albums/kk119/jacob_bardin/?action=view¤t=uelsmannsymbolicmutation.jpg
|
english
français