Gender en duurzame ontwikkeling

duurzame ontwikkeling

Gender en duurzame ontwikkeling

duurzame ontwikkeling
gender en duurzame ontwikkeling
internationale actieplannen
aanraders uit de RoSa bibliotheek
lees ook

Duurzame ontwikkeling

Duurzame ontwikkeling is de ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen

bron: het Brundtland -rapport, 'Our Common Future', 1987 .

De term duurzame ontwikkeling duikt het eerst op in het eindrapport van de Brundtland-commissie 'Our Common Future' in 1987. Deze VN-commissie was opgericht om een stand van zaken op te maken van de milieu- en ontwikkelingsproblematiek in de wereld.

Voor het eerst werd de link gelegd tussen economische groei, sociale vooruitgang en milieuvraagstukken. De Welvaart van het Westen kan niet uitgebreid worden over de hele wereld noch generaties lang volgehouden worden, zo luidde de conclusie. Natuurlijke hulpbronnen worden schaarser, en om de huidige welvaart op peil te houden raakt onze leefwereld steeds meer vervuild. Welvaart in Westerse landen werd voor stuk gerealiseerd op de kap van goedkope arbeidskrachten en natuurlijke hulpbronnen uit het Zuiden. Om deze complexe problematiek het hoofd te bieden is er nood aan duurzame ontwikkeling: een samenhangende ecologische, economische en sociale ontwikkeling met aandacht voor mondiale en langetermijneffecten. (def:www.11.be )

Wat dit precies inhoudt, kreeg vorm tijdens de wereldconferenties over milieu en ontwikkeling (UNCED) van de VN. Belangrijke mijlpalen waren onder meer de conferentie van 1992 in Rio de Janero en de grootste wereldtop tot nu toe van 2002 in Johannesburg. Het begrip duurzame ontwikkeling werd er verder uitgewerkt en beleidsplannen werden opgesteld. De belangrijkste doelstellingen werden verzameld in het internationaal actieplan van 1992, Agenda 21 en de follow-ups ervan.

Gender en duurzame ontwikkeling

Dat er op verschillende manieren geïnvesteerd moet worden om vooruitgang te boeken is uiteraard geen nieuw idee. Het vernieuwende aan het concept ‘duurzame ontwikkeling' is het besef dat economische, sociale en milieuproblemen nauw verbonden zijn en dus samen opgelost moeten worden. Net zoals bij andere problematieken speelt gender hier een grotere rol dan je op het eerste zicht zou denken.

Vrouwen wereldwijd vormen iets meer dan de helft van het aanwezige potentieel aan menselijk kapitaal. Toch worden de bijdragen en noden van vrouwen wereldwijd nog steeds voor een groot stuk gemarginaliseerd. (Cfr. de GEM en de GDI , twee voorbeelden van genderindexen die de genderongelijkheid wereldwijd in kaart brengen).
Al heeft onderzoek wereldwijd (zie kader) er al veelvuldig op gewezen dat het realiseren van gendergelijkheid een noodzakelijke voorwaarde vormt voor het realiseren van andere fundamentele ontwikkelingsdoelstellingen, toch blijft de praktijk nog steeds achterwege.

Gendergelijkheid en duurzame ontwikkeling: 7 goeie redenen

Onderzoek heeft uitgewezen dat gendergelijkheid zou leiden tot

economische groei in alle landen

een daling van het aantal mensen die in armoede leven wereldwijd

een hogere vruchtbaarheidsgraad in rijke landen en een lagere vruchtbaarheidsgraad in landen in ontwikkeling

stijgende ondernemingszin en innovatie

verhoogde efficiëntie in gezondheidszorg en sociale programma's

een nationaal beleid dat beter afgestemd is op de noden van alle burgers

het dalen van milieuschade door niet-duurzame activiteiten

Duurzame ontwikkeling is met andere woorden enkel mogelijk indien er gewerkt wordt aan gendergelijkheid.

Gendergelijkheid en duurzame ontwikkeling: voorwaarden

Bovenstaande duurzame ontwikkeling kan enkel bereikt worden indien aan volgende voorwaarden is voldaan:

beleid gericht op combinatie arbeid-zorg die een hogere participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt toelaat

ontwikkelingsbeleid gericht op het promoten van de economische rol van vrouwen

opwaarderen van de status en verloning van traditioneel vrouwelijke beroepen

stimulansen voor vrouwen in wetenschappelijke en technologische sectoren

verhoogde toegang tot en meer investeringen in vrouwelijk ondernemingsschap

genderspecifieke aanpak in gezondheidszorg

betere integratie van vrouwelijke migranten in de arbeidsmarkt en samenleving

meer vrouwelijke participatie in besluitvorming

meer aandacht voor vrouwelijke inbreng in de milieuproblematiek

bron: Gender and Sustainable development, report OECD, 2008

afbeelding: cover Gender and Energy for Sustainable Development, UNDP, 2004

Internationale actieplannen

Net als gender is duurzame ontwikkeling een concept dat meegenomen moet worden binnen alle actiedomeinen. De doelstellingen geformuleerd in Agenda 21 staan dan ook niet op zich, maar worden meegenomen in andere internationale actieplannen. Vanuit de genderinvalshoek zijn vooral het Pekingactieplatform en de Milleniumdoelstellingen relevant.

Peking Actieplatform

Het Peking Actie Platform werd opgesteld tijdens de vierde wereldvrouwenconferentie in Peking in 1995. Absoluut vernieuwend op de Pekingconferentie was de overstap van focus op vrouwen naar het concept gender en de introductie van gendermainstreaming. De hele structuur van onze samenleving, met alle relaties tussen mannen en vrouwen erin verweven, moest herzien worden. Bij het opstellen van 12 critical areas of concern en in de follow-up ervan werden de inzichten verworven tijdens de wereldtop voor duurzame ontwikkeling meegenomen.

Peking Actieplatform

de aanhoudende en toenemende last die op de schouders van vrouwen rust als gevolg van armoede

ongelijkheden en onvolkomenheden in en ongelijke toegang tot onderwijs en opleiding

ongelijkheden en onvolkomenheden in en ongelijke toegang tot gezondheidszorg en aanverwante voorzieningen

geweld jegens vrouwen

de gevolgen van gewapende en andere soorten conflicten voor vrouwen, met inbegrip van vrouwen die onder buitenlandse bezetting leven

ongelijkheid in economische structuren en beleidsmaatregelen, in alle vormen van productieve activiteiten en in de toegang tot hulpbronnen

ongelijkheid tussen mannen en vrouwen in de gezamenlijke uitoefening van macht en gezamenlijke besluitvorming op alle niveaus

ontoereikende mechanismen op alle niveaus om de verbetering van de positie van de vrouwen te bevorderen

gebrek aan eerbied voor en ontoereikende bevordering en bescherming van de mensenrechten van vrouwen

stereotiepe ‘verbeelding’ van vrouwen en ongelijkheid in de toegang tot, en de participatie van vrouwen in alle communicatiesystemen, met name in de media

ongelijkheden tussen mannen en vrouwen in het beheer van natuurlijke hulpbronnen en het behoud van het milieu

aanhoudende discriminatie van en schending van de rechten van meisjes

meer: Het geheugen: 1995: wereldvrouwenconferentie in Beijng

Millenniumdoelstellingen

In september 2000 formuleerde de VN 8 milleniumdoelstellingen om te werken aan een betere wereld. Deelnemende regeringen beloofden om de doelstellingen samen te realiseren tegen 2015. Alle acht deze beloftes kunnen voor vrouwen in de wereld het grote verschil betekenen. Ook deze doelstellingen werden vanuit een duurzaam perspectief opgesteld.

Millenniumdoelstellingen

de extreme armoede en honger halveren

basisonderwijs waarborgen voor iedereen

de gelijkheid tussen de geslachten en de autonomie van vrouwen bevorderen

de kindersterfte bij kinderen onder de vijf jaar terugdringen

de moedersterfte met driekwart verlagen

de huidige spreiding van HIV/AIDS, malaria en tuberculose stopzetten

een duurzaam milieu waarborgen

een mondiaal partnerschap sluiten voor ontwikkeling

meer: EHBF : Vrouwen in de wereld

Meer lezen

RoSa factsheet 54: Gender in internationale statistieken - pdf

Uitgelezen, jrg 15, nr3: Empowerment van vrouwen: met welk doel?

Uitgelezen, jrg 11, nr 1: Duurzame ontwikkeling en gelijke kansen. Een interview met staatssecretaris Els Van Weert - pdf

Uitgelezen, jrg 8, nr 1 :Op een gendergevoelige manier de nationale koek verdelen - pdf

Uitgelezen, jrg 7, nr 4: Gender en Globalisering - pdf

Gender and Sustainable development, report OECD, 2008

Aanraders uit de RoSa bibliotheek

Progress of the world's women 2008/2009: Who answers to women ? UNIFEM, 2009. (RoSa exemplaarnummer: FII a/1016 )

The atlas of women in the world. Joni Seager, 2009 (RoSa exemplaarnummer: FII b/1145 )

Gender and development. Janet Henshall Momsen, 2004 (RoSa exemplaarnummer:FII b/0928 )

Feminist futures : re-imagining women, culture and development. Kum-Kum Bhavnani (e.a.), 2003 (RoSa exemplaarnummer: M/0206 )

Natural resources management and gender: a global source book. Sarah Cummings (ed.), 2002. RoSa exemplaarnummer V2/0188

Zoek nog meer publicaties over duurzame ontwikkeling in de RoSa bibliotheek . De bibliotheekcatalogus kan je online doorzoeken. Gebruik de trefwoorden: duurzame ontwikkeling en gender.

Lees ook

Gender en Duurzame economie

Gender en Natuurlijke hulpbronnen

Gender en Klimaat