Duurzame economie

arbeidsparticipatie
armoede  
onderwijs

Arbeidsparticipatie

Stand van Zaken 

Het productief potentieel van vrouwen is overal ter wereld nog onvoldoende benut. Wereldwijd werken 60 tot 80% van de mannen, voor de vrouwen is dat slechts 20 tot 65%. Over al de regio's heen blijft er een serieuze genderkloof. (zie tabel)

Arbeidsparticpatie per sekse van mensen van beroepsactieve leeftijd, 1997-2007.

De vrouwelijke arbeidsparticipatie is overal ter wereld lager dan die van mannen. Het verschil is gemiddeld 15% in rijkere landen en loopt op tot bijna 50% in het Midden-Oosten en Noord-Afrika.

bron: Progress of the worlds women 2008/2009, UNIFEM, 2009, p. 119.

Duurzame toekomst

Voor rijkere landen zou het stijgen van de arbeidsparticipatie van vrouwen oplossingen kunnen bieden voor de problemen veroorzaakt door de vergrijzing en voor het dalend geboortecijfer. Voor de landen in ontwikkeling zou dit een boost in de economische groei kunnen betekenen en tevens het geboortecijfer doen dalen. Studies wijzen uit dat een hogere arbeidsparticipatie van vrouwen zou leiden tot een gevoelig stijging van het BNP. In rijkere landen zou dit het geboortecijfer doen stijgen, in landen in ontwikkeling zou het geboortecijfer dalen.

Noodzakelijke voorwaarden om de arbeidsparticipatie van vrouwen te verhogen zijn:

• goeie voorzieningen om de combinatie arbeid-zorg beter te laten verlopen.
  
• vooral in landen in ontwikkeling moet er werk gemaakt worden van onderwijs en opleiding voor meisjes
• juridische en sociale rechten voor vrouwen.

Meer lezen

Kwesties: arbeidsparticipatie - arbeid-zorg - loonkloof

Peking actieplatform: doelstelling 1, 6, 8 - Milleniumdoelstelling 1 

Progress of the word's women 2008/2009, UNIFEM, 2009. Chapter 4: Markets. 

Gender en economie, CVO, 2006

Armoede 

70% van de armen wereldwijd zijn vrouwen. Arbeidsparticipatie van vrouwen verhogen is essentieel voor armoedebestrijding wereldwijd. Het uitschakelen van armoede en een duurzame economische groei gaan met andere woorden hand in hand.

Oorzaken

ongelijke arbeidsverdeling

Er is niet alleen een genderkloof bij de arbeidsparticipatie zelf, maar ook in verdeling van de arbeid blijft overal ter wereld de genderkloof groot in het nadeel van vrouwen:

• Het gros van deeltijdse arbeid wordt door vrouwen ingevuld. In rijkere landen is dat 3 op 4 van de deeltijdse jobs.
  
• In landen in ontwikkeling is het aantal vrouwen in onzekere tewerkstelling erg hoog: ze stellen zichzelf te werk of werken onbezoldigd mee met de partner of familielid. (zie tabel)
• Vrouwen nemen het merendeel van onbetaalde huishoudelijke- en zorgarbeid op zich. Wanneer staten in crisis niet langer kunnen instaan voor sociale voorzieningen als gezondheidszorg en essentiële nutsvoorzieningen zoals water en energie , heeft dit een onmiddellijke impact op de arbeidsparticipatie van vrouwen.
• Ongeschoolde vrouwen in landen in ontwikkeling worden massaal ingezet in tijdelijke, makkelijk vervangbare jobs. Voor grote industrieën zijn het goedkope arbeidskrachten. Ze zijn minder georganiseerd in vakbonden wat hun onderhandelingspositie ondermijnt. Hun lonen worden beschouwd als 'aanvullend' op het hoofdinkomen van het gezin en kunnen laag gehouden worden. Bovendien worden de arbeidsmogelijkheden van vrouwen beperkt door traditionele ideeën over taakverdeling. Vandaar dat deze vrouwen vooral terechtkomen in slecht betalende sectoren als zorg, landbouw en kledingindustrie. 

Onzekere tewerkstelling, 1997-2007

Ongelijke rechten

• vrouwen hebben minder toegang tot land en middelen om het land te bewerken (kennis, materialen, geld, opleiding)
• In heel wat landen worden vrouwen nog steeds benadeeld bij erfenisrechten, eigendomsrechten en familierecht (echtscheidingen) 

Duurzame toekomst

Het duurzaam uitschakelen van armoede kan enkel door:

• investeren in onderwijs en opleiding voor meisjes en vrouwen
• aandacht voor verbeteren van transport en infrastructuur die de dagtaken van vrouwen minder tijdrovend maken (water halen, energie , transport naar scholen, markten,...)
• wegwerken van juridische ongelijkheden: erfenisrechten, eigendomsrechten, familierecht,...
• opkomen voor arbeidsrechten van vrouwen (vakbonden, minimumlonen, voorzieningen arbeid-zorg,...)
• economische stimulansen voor vrouwen, vb. microkredieten. 

Door het beleid af te stemmen op vrouwen kan armoede effectiever aangepakt worden dan bij een "genderneutraal" armoedebeleid. Het investeren in vrouwen en meisjes (onderwijs, gezondheidszorg, toegang tot middelen en jobs) heeft een onmiddellijk vermenigvuldigingseffect op de productiviteit, efficiëntie en duurzame groei van landen in ontwikkeling. 

Microkrediet

Een microkrediet is een kleine lening voor mensen met een laag inkomen, met een normale interestvoet en een haalbaar afbetalingssysteem. 83% van de begunstigden van microkredieten zijn vrouwen uit de laagste inkomensklassen in landen in ontwikkeling.
Het opzetten van een kleine onderneming is vaak een aanlokkelijke optie voor vrouwen omdat de combinatie arbeid-zorg zelf kan worden ingevuld. In landen waar vrouwen minder legale rechten hebben, is het verkrijgen van een lening vaak niet evident. Bij gebrek aan eigendomsrechten en/of erfenisrechten kunnen ze geen borg stellen voor een lening. Microkredieten zijn daarom één van de meest effectieve manieren om vrouwen economisch te empoweren. Doorgaans blijken het goede investeringen te zijn. 

Meer lezen

Peking actieplatform: doelstelling 1 - Milleniumdoelstelling 1

Gender en armoede, CVO, 2006 

Progress of the word's women 2008/2009, UNIFEM, 2009. Chapter 4: Markets. 

Microkrediet in ontwikkelingslanden: een gesel of een zegen voor vrouwen? Enkele reflecties vanuit een genderperspectief - pdf
Nathalie Holvoet , Uitgelezen, jrg 13, nr 1.

Onderwijs

Goed onderwijs is een van de basisvoorwaarden voor duurzame ontwikkeling. De onderwijsgraad van vrouwen verhogen heeft een duurzaam effect op de economische participatie van vrouwen én op het welbevinden van gezinnen en kinderen.

Vooral in landen in ontwikkeling is het reduceren van analfabetisme en het verhogen van de scholingsgraad van meisjes essentieel voor het bestrijden van armoede en het versnellen van een duurzame economische groei.

Stand van Zaken

Twee derde van de volwassen analfabeten zijn vrouwen, 57% van de niet schoolgaande kinderen zijn meisjes. De laatste jaren werden er (ondermeer onder stimulans van de milleniumdoelstellingen) serieuze inspanningen geleverd om de scholingsgraad van meisjes te verhogen. Vandaag gaat 9 op 10 meisjes wereldwijd naar de lagere school. Een goede zaak, maar dit is slechts een eerste stap. Nog veel te weinig meisjes in landen in ontwikkeling krijgen secundaire of hogers scholing. Slechts 23% van de meisjes in Sub-Saraha Afrika gaat naar een middelbare school. 

De hinderpalen voor meisjes zijn gekend. Een culturele voorkeur voor jongens maakt dat zij als eerste de kans krijgen om te studeren. Wanneer onderwijs en gezondheidszorg geen basisrecht zijn, vallen meisjes in lagere inkomensklassen als eerste uit de boot. Als de last van de zorgtaken te groot wordt, moeten meisjes bijspringen. Ze worden uit de scholen gehouden om thuis te helpen: water te halen, zorg voor ouderen en zieken,...

Duurzame toekomst 

Beter onderwijs voor meisjes is nochtans de sleutel tot een duurzame toekomst. Investeren in onderwijs voor meisjes in landen in ontwikkeling leidt tot:

• lagere geboortecijfers
• minder kindersterfte: de kans op kindersterfte daalt met 8% voor elk jaar dat hun moeders school liepen
• empowerment: meer kennis van rechten en meer kracht om die te verwerven
• meer kansen op de arbeidsmarkt, hogere lonen en doorbreken van generatiearmoede
• duurzame economische groei: studies wijzen uit dat het werken aan de genderkloof in onderwijs zou resulteren in een economische groei tot 2.2%

Meer

Gender en onderwijs, CVO, 2006

Progress of the word's women 2008/2009, UNIFEM, 2009. Chapter 3: Services.

Peking actieplatform: doelstelling 2 - Milleniumdoelstelling 2

Aanraders uit de RoSa bibliotheek

Progress of the world's women 2008/2009: Who answers to women ? UNIFEM, 2009. (RoSa exemplaarnummer: FII a/1016 ) 

Girls' education in the 21st century: gender equality, empowerment, and economic growth. Mercy Tembon(ed), 2008 (RoSa exemplaarnummer: DII 3a/0256 )

Woman's role in economic development. Ester Boserup , 2007. (RoSa exemplaarnummer:FII i/0091 )

Gender, schooling and global social justice . Elaine Unterhalter , 2007 (RoSa exemplaarnummer:DII 3a/0240)

Exclusion, gender and education: case studies from the developing world: a companion volume to inexcusable absence. Maureen A. Lewis (ed), 2007 (RoSa exemplaarnummer: DII 3g/0182 )

Gender and social policy in a global context. Shahra Razavi, Shireen Hassim (ed), 2006.  (RoSa exemplaarnummer: M/0303 )

Lees ook:

Gender en Duurzame ontwikkeling

Gender en Natuurlijke hulpbronnen