Europa

   RoSa alert!
   Europese Unie
     Vrouwenhandvest
     Beleidsplan
      Verdragen
      Richtlijnen
      Organen
   Raad van Europa  
   in de RoSa bibliotheek  
 

Gelijkekansenbeleid in Europa

RoSa alert!

Op de websites van de Europese Unie en van de Raad van Europa verschijnt regelmatig nieuwe informatie die van belang is voor vrouwen, maar het is soms niet zo eenvoudig om die terug te vinden. Daarom maakt RoSa voor u een selectie van de nieuwe berichten, rapporten, dossiers die u zeker gezien moet hebben. RoSa zoekt op, u leest en weet na één muisklik.

Europese Unie

De Europese Unie is een belangrijk instituut als het gaat om de bevordering van gendergelijkheid. Gelijke behandeling van man en vrouw is van bij de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap op 25 maart 1957 vastgelegd als een grondrecht.  Maar dat was slechts een eerste stapje. Het zou nog decennia werk vragen om te komen waar we nu staan.  In het EU-woordenboek heet dat resultaat het acquis communautaire. 

De voorbije 30 jaar heeft het Europees Parlement 13 wetten gestemd voor gendergelijkheid in arbeidsparticipatie, opleiding, promotie, arbeidsvoorwaarden, gelijk loon, sociale zekerheid, ouderschapsverlof, toegang tot goederen en diensten. Bekijk de EU-wetgeving over gelijkheid m/v op het vlak van werkgelegenheid en sociaal beleid .

Niettemin bestaan er nog steeds ongelijkheden. Vrouwen moeten dikwijls kiezen tussen kinderen en carrière . Dat komt door een gebrek aan soepele arbeidsvoorwaarden opvangfaciliteiten, de hardnekkigheid van genderstereotypen en de ongelijke verdeling van de gezinstaken tussen man en vrouw. De door vrouwen geboekte vooruitgang op gebied van onderwijs en onderzoek komt niet volledig tot uitdrukking in de positie van de vrouw op de arbeidsmarkt.

Van 1 juli tot 31 december 2010 was België voorzitter van de Raad van de Europese Unie. Het land dat voorzitter is tracht zo veel mogelijk van zijn favoriete strijdpunten door te drukken. Maar een half jaar is kort. Daarom werkte het Spaans-Belgisch-Hongaarse voorzitterstrio voor anderhalf jaar samen aan eenzelfde programma. Punt drie van het programma van richt zich onder meer op de strijd tegen de ongelijkheid tussen man en vrouw. Lees het volledige programma. - pdf. ;  p. 38-39 over gendergelijkheid. 

Meer:

• Europa op genderrails. -pdf. Gelijke kansen op de Europese agenda: uitdagingen en kansen tijdens het Belgische Europees voorzitterschap (13/10/2009)
• Officiële website van het Belgische voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie.

Vrouwenhandvest

Op 5 mei 2010, in de aanloop van de Internationale Vrouwendag, presenteerde de Europese Commissie het Vrouwenhandvest. Met die politieke verklaring verbindt de Commissie zich ertoe voor de komende vijf jaar een genderdimensie op te nemen in al haar beleidslijnen. Het vrouwenhandvest bakent vijf grote actieterreinen af waarop de Commissie maatregelen zal treffen voor meer gelijkheid m/v.

1. gelijkheid op de arbeidsmarkt en gelijke economische onafhankelijkheid;
2. gelijke beloning voor gelijk of gelijkwaardig werk door samenwerking met de lidstaten om de loonverschillen tussen vrouwen en mannen in de komende vijf jaar sterk te verminderen;
3. gelijkheid bij de besluitvorming
4. waardigheid, integriteit en stopzetten van genderspecifiek geweld;
5. gendergelijkheid ook buiten de EU door de kwestie aan te kaarten in het kader van buitenlandse betrekkingen en met internationale organisaties.
6. 
   
7. Meer lezen:

Vrouwenhandvest - pdf. 

• Persdossier over het Vrouwenhandvest en de ongelijke beloning

Beleidsplan voor gendergelijkheid

De Europese Commissie heeft de vijf actieterreinen uit het Vrouwenhandvest verwerkt in een nieuw vijfjarenplan, na het aflopen van de Routekaart voor de gelijkheid van vrouwen en mannen 2006-2010 - pdf. Het nieuwe strategische beleidsplan heet Strategie voor de gelijkheid van vrouwen en mannen 2010-2015 - pdf. en werd geconcretiseerd in een actieplan 2010-2015 . 

De vijf prioriteiten zijn:

• gelijke economische onafhankelijkheid: meer vrouwen beroepsactief maken, zodat tegen 2020 de tewerkstellingsgraad van mannen en vrouwen 75% bedraagt ;
• gelijke beloning voor gelijk(waardig) werk: loonkloof m/v van gemiddeld 18% wegwerken en jaarlijks een equal pay day organiseren;
• een evenwichtige vertegenwoordiging in de economische besluitvorming: het glazen plafond in bedrijven doorbreken;
• waardigheid, integriteit en bestrijding van gendergerelateerd geweld: vooral het uitbannen van genitale verminking binnen en buiten de EU;
• het bevorderen van gendergelijkheid in derde landen.

naar boven

EU-verdragen met een dimensie gelijke rechten m/v

1957 Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschappen

Het oprichtingsverdrag van de EEG, ook het  Verdrag van Rome genoemd, legt in artikel 141 (ex-119) het principe vast van gelijke beloning van mannelijke en vrouwelijke werknemers voor gelijke of gelijkwaardige arbeid. 

1997 Verdrag van Amsterdam, in werking getreden op 1 mei 1999

Dit Verdrag introduceert de principes van gelijke rechten voor vrouwen en mannen en van non-discriminatie op grond van geslacht of seksuele geaardheid.

2000 Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie

Een geheel van klassieke mensenrechten, sociale en economische rechten en rechten van consumenten plechtig afgekondigd in Nice, op 7 december 2000.  Het Handvest werd in 2007 uitgewerkt en in 2009 onder de vorm van een Verklaring toegevoegd aan het Verdrag van Lissabon, met dezelfde juridische waarde.

Artikel 21(1) stelt dat elke discriminatie op grond van o.a. geslacht en seksuele geaardheid verboden is. Artikel 23 gaat over de gelijkheid van mannen en vrouwen en het accepteren van positieve discriminatie. Artikel 33(2) beschermt zwangere vrouwen tegen ontslag en het recht op ouderschapsverlof. Artikel 34(1) erkent het recht op sociale bijstand bij moederschap. 

2009 Het Verdrag van Lissabon

Het Verdrag van Lissabon is op 1 december 2009 in werking getreden. Het hervormt de Europese Unie structureel, geeft meer macht aan het Parlement en vergrendelt de grondrechten van alle EU-burgers. Het Verdrag  heeft impact op de gelijkheid van vrouwen en mannen. Het erkent de wettelijke waarde van het Handvest van de grondrechten en het benadrukt in een aantal artikelen expliciet de gelijkheid m/v en non-discriminatie van vrouwen tegenover mannen, meteen een stevige juridische basis voor rechtszaken.

Meer lezen:

The Treaty of Lisbon from a gender perspective: changes and challenges

The Lisbon Treaty: an introduction

Gelijke rechten voor mannen en vrouwen

EU- Richtlijnen voor gelijke rechten m/v

Hoewel het oprichtingsverdrag in 1957 bepaald had dat vrouwen geen lager loon mochten ontvangen dan mannen voor werk van dezelfde waarde, zetten de lidstaten van de EEG weinig spoed achter de uitvoering van deze beschikking. Dus moesten ze er wettelijk toe verplicht worden. Daarom maakt  de EEG werk van een richtlijn. Er zouden er nog veel volgen. Hierna de belangrijkste richtlijnen die vrouwen aanbelangen.

bron: 50 years of EU gender equality law (2007)

EU-Instituten en organen voor gelijke rechten m/v

Europees Instituut voor Gendergelijkheid

Een onafhankelijk EU-agentschap, gesitueerd in Vilnius, Litouwen.  Het doet beleidsondersteunend werk voor de EU-instellingen en lidstaten om de gelijkheid tussen vrouwen en mannen te bevorderen en discriminatie op grond van sekse bestrijden. Het verzamelt, analyseert en verspreidt statistieken en onderzoeksdata. Het krijgt een documentatiecentrum en een publiek toegankelijke bibliotheek. Het EIGE opende zijn deuren op 16 december 2009. 

Meer lezen: Europees Instituut voor Gendergelijkheid

Europees Parlement

Europese commissie

• De Adviescommissie Gelijke Kansen voor Mannen en Vrouwen organiseert overleg en kennisuitwisseling tussen de instanties die over gendergelijkheid gaan in alle lidstaten.

• Van de 29 Directoraten-Generaal (DG) die deel uitmaken van de Europese Commissie is DG Justitie het belangrijkste voor gendergelijkheid. DG Justitie heeft sinds begin 2011 het beleidsdomein gender overgenomen van het DG Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Gelijke Kansen (nu Inclusie). Van DG Justitie interesseert ons vooral het Directoraat D-Gelijkheid, meer specifiek D1-Gendergelijkheid en D2- Wetgeving Gelijke Behandeling. 

• Viviane Reding is EU-commissaris voor gendergelijkheid, justitie, fundamentele rechten en burgerschap en vice-voorzitter van de Europese Commissie. Haar prioriteiten : terugdringen van de loonkloof, meer vrouwen een plaats geven in de besluitvorming en geweld tegen vrouwen bestrijden (Daphne-programma's).

Andere DG's betrokken bij gendergelijkheid zijn:

• Het DG Binnenlandse Zaken is bevoegd voor asiel en migratie en de strijd tegen mensenhandel. EU-Commissaris voor Binnenlandse Zaken is Cecilia Malmström. De Commissie stelde Myria Vassiliadou aan tot coördinator voor de strijd tegen mensenhandel .

• DG Onderzoek en Innovatie, Directoraat B.6: Ethiek and gender. Een selectie van onderzoeken en publicaties in verband met gendergelijkheid in wetenschap en techniek. 

Meer lezen: 

• Institutions and bodies responsible for equality between women and men
• The gender equality web in an enlarged Europe. A selection of national equality bodies, women's organizations, women's studies and resource centres in the EU 27. - pdf (1,10 Mb)
• Naar een beter begrip van Europese structuren en de Europese besluitvorming inzake gendergelijkheid: een gids voor de vrouwenbeweging in België 
• RoSa factsheet nr. 55: Vrouwenrechten: basisrechten en juridisch kader - pdf 
• Economische motieven en moedige vrouwen : de geschiedenis van gendergelijkheid in de Europese Unie / Sarah Debusschere. In: Historica, vol. 34, nr. 2 , p. 3-8. 2011. (RoSa bibliotheek)
• Gender mainstreaming in European Commission development policy / Petra Debusscher. UGent, 2010. RoSa exemplaarnummer FIIb/1235
  

Meer weten:

• European Navigator ENA : de multimedia-gegevensbank over de geschiedenis van de Europese eenwording. 
• Institutioneel beleid: spelregels en spelers van de Europese Unie

naar boven

Raad van Europa 

De Raad van Europa is een internationale instelling die werd opgericht in 1949, met als doel de mensenrechten te beschermen, de pluralistische democratie, de politieke onafhankelijkheid en de rechtsstaat te waarborgen. Alle 47 lidstaten hebben zich ertoe verplicht de individuele vrijheid, menselijke waardigheid en het welzijn van het individu te respecteren.

De Raad van Europa mag niet worden verward met de Europese Unie. Het zijn twee totaal aparte organisaties . De 27 lidstaten van de Europese Unie zijn wel allemaal lid van de Raad van Europa. Het Palais de l’Europe in Straatsburg is het hoofdkwartier van de Raad van Europa.
Contactinfo.

Het Directoraat-Generaal Mensenrechten en juridische zaken van de Raad van Europa houdt zich intensief bezig met de gelijkheid tussen vrouwen en mannen.

De divisie Gelijkheid tussen Vrouwen en Mannen publiceerde een factsheet : Equality between women and men - pdf.

De Stuurgroep voor Gelijkheid tussen Vrouwen en Mannen  (CDEG), opgericht in 1979, is een intergouvernementele orgaan dat bepaalt wat er moet gebeuren om gelijkheid tussen vrouwen en mannen te bevorderen. De stuurgroep doet voorstellen en rapporteert aan het Ministercomité over acties:

•    tegen mensenhandel en seksuele uitbuiting
•    tegen geweld op vrouwen
•    voor gender mainstreaming
•    voor meer vrouwen in de politiek en de besluitvorming. 

naar boven

Aanraders uit de RoSa bibliotheek

• La clause de l'Européenne la plus favorisée: le meilleur de l'Europe pour les femmes / dir.: Gisèle Halimi (e.a.) ; coord.: Violaine Lucas . - Paris : Des femmes-Antoinette Fouque, 2008. - 361 p.. - (Choisir la cause des femmes) - RoSa exemplaarnummer FII b/1108
  
  
• European Community acts: equality for women and men / non-discrimination. -[S.l.] : European Commission, [2006]. - 85 p.. -   RoSa exemplaarnummer FII c/0131
   
• National machinery, action plans and gender mainstreaming in the Council of Europe member states since the 4th World Conference on Women (Beijing, 1995) / Equality Division, Directorate General of Human Rights . -Strasbourg : Council of Europe, 2004. - RoSa exemplaarnummer FIIb/0948
  
  
• Handbook for parliamentarians: the Council of Europe convention on action against trafficking in human beings / Secretariat of the Committee on Equal Opportunities for Women and Men . -Strasbourg : Parliamentary Assembly of the Council of Europe, 2007.  - RoSa exemplaarnummer FIIb/1082
  
  
• Protecting women against violence: analytical study of the results of the second round of monitoring the implementation of Recommendation Rec (2002) 5 on the protection of women against violence in Council of Europe member states / prep.: Carol Hagemann-White / Gender Equality and Anti-Trafficking Division , Directorate General of Human Rights and Legal Affairs . -Strasbourg : Council of Europe, 2008.  - RoSa exemplaarnummer P8/0597

Ook lezen :

Internationaal gelijkekansenbeleid

naar boven