Bestuursraden

Het glazen plafond
Quota
Meer lezen

Het glazen plafond

Vrouwen zijn nog steeds ondervertegenwoordigd in de bestuursraden van overheidsbedrijven en beursgenoteerde bedrijven.

De ‘top’ bestaat vooral uit mannen en de belangrijkste beslissingen worden door mannen genomen.

Waarom is het belangrijk dat er meer vrouwen in de bestuursraden zetelen? Moeten er quota ingevoerd worden om het evenwicht tussen mannen en vrouwen te herstellen?

Waarom is genderdiversiteit aan de top beter?

Voorstanders van meer vrouwen aan het stuur van bedrijven halen dikwijls de volgende argumenten aan:

• Evenredige aanwezigheid van mannen en vrouwen in bestuursraden komt overeen met de principes van de democratie.

• Belangrijke beslissingen weerspiegelen de waarden en normen van degenen die beslissen. Wanneer de besluitvorming enkel door mannen gebeurt, kunnen de specifieke behoeften van vrouwen over het hoofd gezien worden. Bij evenredige vertegenwoordiging vormt het bestuur een goede afspiegeling van de belanghebbenden van de onderneming (werknemers en consumenten).

• Door het ontbreken van vrouwen gaat heel wat potentieel en talent verloren. Een raad die goed wil functioneren put bij voorkeur uit een zo groot mogelijk arsenaal: uit mannelijke en vrouwelijke kandidaten.

• De ervaringen die mannen en vrouwen tijdens hun leven opdoen, kunnen wel eens verschillen. Daardoor zullen zij problemen op een andere manier benaderen. Veelzijdigheid qua invalshoeken zal de kwaliteit van de bestuursraad verhogen.

• Uit het Women Matter 2010 rapport -pdf 2,66 MB  van McKinsey blijkt dat bedrijven met een meer evenwichtige sekseverdeling aan de top (minstens 30% vrouwen) beter presteren. De onderzochte topbedrijven met de meest genderdiverse samenstelling van het bestuur gebruikten hun eigen vermogen gemiddeld 41% meer winstgevend dan topbedrijven met geen enkele vrouw in het bestuur en boekten zelfs een gemiddeld 56% groter bedrijfsresultaat.   

Wat zijn de drempels?

• Bedrijfsleiders zijn niet op zoek naar vrouwen. Bij vacatures stellen zij competenties en attitudes voorop die zij in de eerste plaats bij mannen terugvinden.

• Vrouwen hebben weinig rolmodellen die carrière gemaakt hebben.

• Vrouwen kunnen moeilijk binnendringen in de mannelijke netwerken (‘old boys network’) en hebben bijgevolg minder kans om de top te bereiken.

• Vrouwen kiezen beroepen in domeinen die niet leiden naar functies met beslissingsbevoegdheid.

• Bedrijven hebben stereotiepe denkbeelden over vrouwen. Ze hebben bijvoorbeeld een negatief beeld over de beschikbaarheid van vrouwen.

• De organisatie van het bedrijfsmanagement, met bijvoorbeeld vergaderingen laat op de avond, is vaak moeilijk te combineren met zorgtaken. Ook loopbaanonderbrekingen en deeltijds werken zijn een hindernis om de top te bereiken. Vandaag de dag zijn het nog altijd vooral de vrouwen die zorgtaken op zich nemen.

Bron: Dossier en aanbevelingen (Nederlandstalige Vrouwenraad, 2008)- RoSa exemplaarnr.FII b/1137   ; Topvrouwen. Wie zijn ze? Waar zitten ze? (Luckerath-Rovers & van Zanten, 2009)- RoSa exemplaarnr. EII g/0396 .

Oplossingen?

Algemeen:

• Sensibilisering en het tonen van vrouwelijke rolmodellen aan de top
  

• Een databank van beschikbare en gekwalificeerde topvrouwen, bv. VEGA van Amazone/IGVM, Expertendatabank van Gelijke Kansen Vlaanderen, Women on Board ,  M/V United: Database voor kandidaat-bestuurder )
  

• Netwerkinitiatieven voor (top-)vrouwen, bv. Markant vzw , Sofia , European Professional Women's Network, JUMP Forum. Meer netwerken? Zie JUMP: lijst van vrouwennetwerken in België
  

• Open vacatures opstellen. Tips in verband met aanwerving zijn te vinden in de brochure ‘Sekseneutrale functieclassificatie' -pdf 1,29 MB  van het IGVM.

• Flexibele werkuren en flexibiliteit wat loopbaan betreft (onderbrekingen mogen geen negatieve impact hebben)
  

• Opleiding en mentoring voor ambitieuze vrouwen
  

• Sollicitaties anoniem maken indien mogelijk
  

• Een evenwichtige genderverdeling in de selectie-en benoemingscommissies
  

Door de overheid:

• Belonen van bedrijven met evenwichtige bestuursraden
  

• Quota opleggen
  

Aanpakken aan de bron: het onderwijs

Leerkrachten kunnen genderstereotypen trachten te doorbreken door o.m. niet-traditionele rolmodellen aan te reiken en door begeleiding in de studiekeuze van hun leerlingen. Onderwijs kan hét domein zijn om een mentaliteitswijziging op gang te brengen. Lees meer in Gender in de klas voor tips en achtergrondinfo.  

Zelf aan de slag? Bekijk de Tools: Arbeid: Vrouwen in management /ondernemerschap :
verzamelde links naar praktische online hulpmiddelen en instrumenten

Quota

Op de Wereldvrouwenconferentie in Peking (1995) werd een oproep gedaan aan alle regeringen om vrouwen gelijke toegang te geven tot politieke besluitvorming en leiderschap. Om dat doel te bereiken hebben in de loop van de jaren 90 meer dan 50 landen quota opgesteld. Sinds 2000 zijn daar nog veel landen bijgekomen, zodat er nu meer dan 100 landen met genderquota bestaan. 

Op 30 juni 2011 heeft de Belgische Senaat een wet definitief goedgekeurd die vrouwenquota verplicht voor bedrijven. 

Meer over de quotawet: In het nieuws: Quota bestuursraden

Pro quota

(Tijdelijke) quota zijn de manier om snel het evenwicht aan te top te herstellen, om bestaande barrières weg te nemen en de bedrijfswereld te laten wennen aan leidinggevende vrouwen. Op die manier worden de voordelen van vrouwen (cf. supra) aan de top sneller gerealiseerd.

Tegen quota

• Quota gaan in tegen de basisprincipes van gelijke kansen

• De overheid mag zich niet mengen in privé-bedrijven

• Vrouwen zijn bang voor het vooroordeel van de excuustruus: zij krijgen de toppositie enkel om de quota te halen

Meer lezen

Meer op de RoSa-website:

• Actueel: In het nieuws: Quota voor bestuursraden
  
  

• Kwesties: Bestuursraden in de wetgeving - Bestuursraden Cijfers in België - Bestuursraden Cijfers internationaal Gelijk loon - Arbeidsparticipatie
  
  
  
• Tools: Arbeid: Vrouwen in management /ondernemerschap : Links naar praktische online hulpmiddelen en instrumenten
  
  
  
  
• Verslag:  Debat: Topvrouwen aan de top. Over quota voor vrouwen in topfuncties  

Meer online:

• BoardWomen Monitor -pdf . European Professional Women's Network, 2010.
• Women Matter 2010 - Women at the top of corporations: Making it happen -pdf 2,66 MB . McKinsey & Company, 2010
• More women in senior positions - key to economic stability and growth - pdf 1,63 MB .  European Commission, 2010

Meer in de RoSa-bibliotheek:

• Bitches, babes & business: het bedrijfsleven door een genderbril  / Ineke Casier (e.a.), 2011  (RoSa exemplaarnummer EII g/0415)
• De winst van verschil:masculiene en femininiene kwaliteiten in leiderschap. Eric Koenen, Christien Brinkgreve, 2010 (RoSa exemplaarnummer  EII a/0697)
• More Women in Senior Positions: Key to Economic Stability and Growth. Europese Commissie, 2010 (RoSa exemplaarnummer EII g/0407)
• Topvrouwen. Wie zijn ze? Waar zitten ze? En: hoe krijgen we er meer? M. Luckerath-Rovers & M. van Zanten, 2009. (RoSa exemplaarnummer EII g/0396)
• Developing women leaders: a guide for men and women in organizations. Anna Marie Valerio, 2009  (RoSa exemplaarnummer EII f/0177)
• De zijderoute naar de top: strategisch leiderschap voor vrouwen. Mirella Visser, 2009 (RoSa exemplaarnummer EII f/0176)
• De m/v carrièrekloof: carrièreverschillen tussen vrouwen en mannen in België /  Nick Deschacht, Anneleen Baerts, Marie-Anne Guerry, 2011 (RoSa exemplaarnummer EII d/0130)
• Dossier en aanbevelingen: V/M vertegenwoordiging in raden van bestuur en topfuncties van overheidsbedrijven. Nederlandstalige Vrouwenraad, 2008. (RoSa exemplaarnummer FII b/1137) - online beschikbaar
  
  Raadpleeg de online catalogus en zoek verder op de volgende trefwoorden: besturen, leidinggevende beroepen, glazen plafond, quota , bedrijven , arbeidsparticipatie