Vlaamse cijfers over arbeid-zorg

Hoe wordt de combinatie arbeid-zorg in Vlaanderen aangepakt?
De feiten en cijfers op een rijtje.

Arbeid - zorg in Vlaamse cijfers:

Deeltijdswerk:

• 43.1% van de loontrekkende vrouwen in het Vlaams Gewest werkt deeltijds tegenover 8.1% van de loontrekkende mannen (cijfers 2009, bron :steunpunt WSE )
  
• Naarmate het aantal kinderen stijgt, werken vrouwen vaker deeltijds. Bij mannen speelt deze factor geen rol. (zie tabel)
• Wanneer binnen het gezin beslist wordt om de arbeidsprestaties van één ouder (al dan niet tijdelijk) te verminderen, is het over het algemeen nog steeds de vrouw die dit doet. De motivering is meerduidig: financiëel (vrouwen verdienen over het algemeen minder dan mannen, zie gelijk loon ), wens om meer tijd met de kinderen door te brengen, traditionele visie op taakverdeling,...

Gezin en deeltijdarbeid
Aandeel deeltijdarbeid bij loontrekkende (25 -49 jaar) naar gezinspositie - Vlaams Gewest,2006.

Grafiek: Vrouwen werken eerder parttime dan mannen. Iets meer dan  een kwart van de loontrekkende vrouwen zonder kinderen werkt deeltijds (28.4%). Van dan af aan  gaat het snel omhoog. Bij de loontrekkende vrouwen met partner en één kind werkt 43.4% deeltijds. Bij vrouwen met partner en twee kinderen stijgt dit tot 54.0%. Moeders van grote gezinnen (drie of meer kinderen werken in 60.6% van de gevallen parttime. Alleenstaande moeders met loontrekkende job zijn in 48.0% van de gevallen deeltijds aan de slag. Bij de mannnen is een partime job eerder uitzonderlijk. slechts 3 tot 7% (afhankelijk van de gezinspositie) werkt deeltijds.

bron: genderjaarboek 2008. MV united. Mobiliteit op de arbeidsmarkt - pdf (1.4 MB), tabel p. 32

Verlofregelingen

• Ouderschapsverlof is het populairste onder de thematische verloven. Hoewel het geldt per ouder en niet per kind, maken vooral vrouwen er gebruik van. (zie tabel)
• De meeste ouders kiezen voor de deeltijdse formule (75% van de moeders en 92% van de vaders)
• Bijna één op tien van loontrekkende vrouwen in Vlaanderen (9.8%) maakt gebruik van tijdskrediet (of een verwant stelsel). Dat is meer dan dubbel zovaak dan mannen (3.8%) er gebruik van maken.
• 92% van de vrouwen die hun loopbaan voltijds onderbreken zijn moeder. Ze zeggen zo goed als uitsluitend onderbreking te nemen voor de kinderen.
  Voltijds onderbrekende mannen geven aan hun loopbaan te onderbreken voor een andere beroepsactiviteit. Het aandeel vaders onder hen is evengroot als bij voltijds werkende mannen, geen determinant dus.
  
• Van de gedeeltelijk onderbrekende vrouwen is 87% moeder. Gedeeltelijk onderbrekende mannen zijn iets ouder, gemiddeld 40 jaar. Ongeveer de helft ervan motiveert de onderbreking omwille van de kinderen.

Thematische verloven
aantal begunstigden van een thematisch verlof - Vlaams Gewest, 2006.

bron: genderjaarboek 2007. MV united in cijfers - pdf (1.4 MB),tabel p. 85 en p.148

        Overwerk 3-4/2007:Time to leave: loopbaanonderbrekers onder de loep - Desmet B. et al.

update 2010

• In 2009 namen 31.880 vrouwen en 13.606 mannen een vorm van thematisch verlof op (ouderschaps- palliatief of zorgverlof, geheel of gedeeltelijk) 1.413 mannen en 4.123 vrouwen namen volledig tijdskrediet, 35.068 en 53.576 vrouwen namen gedeeltelijk tijdskrediet op.  (bron: www.rva.be)
• Alhoewel vooral vrouwen ouderschapsverlof opnemen (80% van ouderschapsverlof in 2009), is er een gestage stijging van het aantal mannen (20% in 2009, 18% in 2008) (bron: www.rva.be)

Arbeidssegregatie

Dat vele vrouwen  bewust kiezen voor een bepaalde sector, functie of beroep in functie van de combinatie arbeid-zorg (de ondersteuningsvoorzieningen, voorspelbaarheid van de uren,... ) is één van de bepalende factoren bij de horizontale en verticale segregatie van de arbeidsmarkt.

• Voltijds loontrekkende vrouwen in Vlaanderen werken gemiddeld 38 uur per week, voltijds loontrekkende mannen gemiddeld 41 uur per week
• Vrouwen werken vooral in de dienstensector (64% van de loontrekkenden), in de commerciële sector zijn 45% vrouwen aan de slag. In de industrie en landbouw-visserij zijn vrouwen ondervertegenwoordigd (resp. 21% en 32%)

Flexibele uren

• In 31% van de Vlaamse organisaties kan men in meer of mindere mate glijdende werktijden toepassen.
• Bij 14% zijn glijdende werktijden bij het begin of einde van de werkdag mogelijk

Telewerk of thuiswerk

• Thuiswerk is nog niet wijd verspreid: 5% van de werkenden werkt regelmatig tot altijd een volledige dag thuis.
• Thuiswerkers zijn voornamelijk hoger opgeleid, werken bij de overheid of als zelfstandige en hebben een beroep dat thuiswerk toelaat. 
• In 8% van de Vlaamse organisaties is thuiswerk zonder ondersteuning van de organisatie mogelijk
• In 11% van de Vlaamse organisaties is thuiswerk met ondersteuning van de organisatie (computer, internetaansluiting, telefoonverbinding) mogelijk.
• Er wordt meer thuisgewerkt in de dienstensector, in grotere organisaties, in non-profit organisaties.
• Vooral mannen maken gebruik van thuiswerk al hebben ze hiervoor niet een beter combinatie arbeid-zorg voor ogen
• Vooral bij vrouwen met kinderen zien we wel een duidelijk verband tussen thuiswerk en gezinspositie. (zie tabel) Een mogelijke verklaring is dat vrouwen met thuiswerk vooral een vlotte combinatie arbeid-zorg voor ogen hebben.
  

Thuiswerk
aandeel werkende vrouwen en mannen (25-49 jaar) dat regelmatig (50% of meer) thuiswerkt naar gezinspositie - Vlaams Gewest, 2006

Grafiek: Het aandeel thuiswerkers is in elke gezinspositie hoger bij vrouwen dan bij mannen. Van de werkende vrouwen met een partner en één kind werkt 3.5 % regelmatig van thuis uit. Dit aandeel loopt op met het kinderaantal tot 10.1% bij drie of meer kinderen. Bij mannen loopt dit percentage ook op, maar het verschil blijft veel kleiner.

bron:

De verspreiding en het karakter van thuiswerk in Vlaanderen - Glorieux I. et al., Over.Werk 2/2008 -pdf

Het combinatiemodel in Vlaamse Organisaties. W. Van Dongen - pdf (1.3 MB), 2004

Genderjaarboek 2008. MV united. Mobiliteit op de arbeidsmarkt- pdf (1.4 MB), tabel p. 40.

Working@home or close to home, Walrave en De Bie pdf, 2005.

Tijdsbesteding van mannen en vrouwen in Vlaanderen.

• ondanks sterke stijging van vrouwen op arbeidsmarkt, doen zij anno 2005 nog altijd gemiddeld heel wat meer huishoudelijk werk en kinderzorg dan mannen (24u51' tegenover 14u53')
• Vrouwen hebben een hogere maar geen dubbele werklast: ze besteden gemiddeld 9u minder aan hun job. Zelfs als ze voltijds werken investeren ze bijna 5u minder aan hun job dan voltijdswerkende mannen.
• de totale werklast (arbeid + zorg) van voltijds werkende vrouwen ligt 3u30' hoger dan voltijdswerkende mannen
• gezinstaken die mannen en vrouwen op zich nemen blijven er geslachtsspecifiek
• vrouwen nemen meer de routinematige taken op die niet uitgesteld kunnen worden, mannen nemen eerder gezinstaken op die als plezierig worden ervaren.

bron: De 24 uur van Vlaanderen. Glorieux(e.a), 2006

Een weekje België.Resultaten van het Belgisch tijdsbestedingsonderzoek 2005 (TBO’05) . Glorieux (e.a), 2008.

Meer lezen

Aanraders uit de RoSa bibliotheek:

• Genderjaarboek 2007, MV united in cijfers,2007.  (RoSa exemplaarnummer P8/569 )
• Genderjaarboek 2008. MV united Mobiliteit op de arbeidsmarkt, 2008 (RoSa exemplaarnummer EIa/186)
• Het combinatiemodel in Vlaamse Organisaties. W. Van Dongen, 2004. (RoSa exemplaarnummer EIa/141)
• De 24 uur van Vlaanderen. Glorieux (e.a), 2006. (RoSa exemplaarnummer FIId/120)