Hoofddoeken op school

 juni 2009

Het invoeren van een hoofddoekverbod, vanaf 1 september 2009, op het Koninklijk Atheneum in Antwerpen deed de discussie over hoofddoeken opnieuw opflakkeren. Er geldt in België geen algemene regel over de hoofddoeken. Scholen zijn vrij te beslissen welke houding zij hier innemen. De Vlaamse politici vandaag zijn over het algemeen geen voorstander van een algemene regel. Zij vinden het goed dat de scholen vrij zijn hierin hun eigen houding te bepalen. 

Het hoofddoekendebat laaide de laatste jaren regelmatig eens op, maar pasklare oplossingen zijn er nog niet gevonden. Het is een complex debat waarbij zowel de voor- als tegenstanders van een hoofddoekenverbod de emancipatie van de moslima's voor ogen hebben.
Voorstanders van een verbod argumenteren vaak dat vele meisjes verplicht worden een hoofddoek te dragen of dat zij dit doen uit sociale druk van de gemeenschap. Tegenstanders halen aan dat een verbod deze meisjes niet vooruit helpt, wel integendeel, er worden voor hen nog meer deuren gesloten.  Bovendien worden ook de meisjes die er zelfbewust voor kiezen een hoofddoek te dragen, beperkt in hun schoolkeuze.  

Hoofddoek en Feminisme

Alhoewel er vele verschillende meningen zijn, zijn feministen over het algemeen niet gewonnen voor een verbod. Zij erkennen het feit dat vele moslimvrouwen de hoofddoek niet als onderdrukkend ervaren en dat het ook emanciperend kan werken. Wie er zelfbewust voor kiest, ziet zich niet beperkt in haar ontplooiing. Wie verplicht wordt een hoofddoek te dragen heeft alleen met hoofddoek de kans om te studeren, zich vrij buiten te begeven, te emanciperen.

Moslimfeministes zijn over het algemeen fervent tegenstanders van een verbod, al zijn ook hier uitzonderingen. Niet alle moslimfeministen zijn voorstanders van het dragen van een hoofddoek, maar zij benadrukken dat meisjes en vrouwen zelf moeten beslissen hun hoofddoeken af te leggen.

Het onderwijs kan daarin een belangrijke rol spelen. Scholen moeten meisjes weerbaar maken zodat ze sterk genoeg zijn om zelf te kiezen of ze een hoofddoek willen dragen. Een gedegen religieus onderwijs is ook belangrijk, jonge vrouwen moeten begrijpen dat deze interpretatie van de koran een hele mannelijke interpretatie is.Bovendien hebben feministen het erg moeilijk met het feit dat de hoofddoek jonge meisjes vaak moet beschermen tegen de machocultuur van jonge mannen. Daar moet in de eerste plaats aan gewerkt worden. Alle vrouwen, met of zonder hoofddoek, verdienen respect.

Lees meer

RoSa zette in 2004 al eens de verschillende standpunten en posities op een rij,
Lees hier de volledig tekst na: Hoofddoekzorgen In: Uitgelezen jg. 10, nr. 1, 2004. 

RoSa Factsheet: Feminisme in het Midden Oosten.- pdf

In het nieuws

• Baas over eigen Hoofd , (Terzake, 25/06/2009)
• Een school beslist zoiets niet zomaar , (Terzake, 25/06/2009)
• Groen: Meisjes worden onder druk gezet , (Journaal, 25/06/2009)
• Hoofddoekendebat is brandend actueel , (Journaal, 25/06/2009)
• Scholen zonder verbod vrezen toeloop moslima's (De Standaard, 26/06/2009)
  
• Waar kunnen Antwerpse moslima's nog naar school? (De Standaard, 26/06/2009)
• Wetstraat reageert afwijzend (De Standaard, 26/06/2009)
• 'Het is een solidariteitsactie' (De Standaard, 26/06/2009)
• Ook senator Lanjri (CD&V) vindt uitspraken imam ongepast (De Morgen, 26/06/2009)
• Pak de groepsdruk aan, niet de hoofddoek (De Standaard, 25/06/2009)
• Hoofddoek (De Morgen, 23/06/2009)

Ook in Frankrijk woedt momenteel een nieuwe discussie over het al dan niet verbieden van de boerka. 

• Burqa : des "femmes-relais" pour nouer le dialogue ?  (Le Monde, 29/06/2009)
• Et si on allait en voile intégral à la Gay Pride ?  (Le Monde, 27/06/2009)
• Mohammed Moussaoui : "Nous ne demanderons pas à la société française d’accepter la burqa"  (Le Monde, 27/06/2009)
• La cagoule et la burqa, rien à voir !  (Le Monde,27/06/2009)
• Nawal Yaghi Fakhry : "Il devrait y avoir des taxis roses dans le monde entier"  (Le Monde, 27/06/2009)
• Sas fermé à la banque pour une femme voilée  (Libération, 27/06/2009)
  
• Burqa en débat  (Le Monde, 26/06/2009)
• Burka bureaucracy (The Globe and Mail, 25/06/2009
• L'Assemblée créé une mission d'information sur le voile intégral  (Le Monde, 24/06/2009)
• Vivre en France avec le niqab  (Le Monde, 24/06/2009)
• La burqa non grata  (Libération, 23/06/2009)
• Sarkozy: "La burqa n'est pas la bienvenue sur le territoire de la République"  (Libération, 24/06/2009)
  
• Frans parlement buigt zich over dragen van boerka (De Morgen, 23/06/2009)
  
• French parliament to consider burka ban (CNN, 23/06/2009)
  
• UK Muslim Group Faults Sarkozy Over Burqa Remarks (The New York Times, 23/06/2009)
• Le voile islamiste n'est pas seul en cause  (La Libre Belgique, 23/06/2009)
• Sarkozy: la burqa n'est pas la bienvenue en France  (La Libre Belgique, 23/06/2009)

Aanraders uit de RoSa bibliotheek

• The veil: women writers on its history, lore, and politics, Jennifer Heath, 2008. (RoSa exemplaarnummer FIn/0017)
• Eigen emancipatie eerst?: over de rechten en representatie van vrouwen in een multiculturele samenleving.  Gily Coene ; Chia Longman, 2005.(RoSa exemplaarnummer FII a/0884)
  
• Human rights and religion: the islamic headscarf debate in Europe, Dominic McGoldrick , 2006. (RoSa exemplaarnummer FIIc/0110)
• Multi - girl - culture: an ethnography of doing identity, Linda Duits, 2008 (RoSa exemplaarnummer FIIn/0059)
• Dolle Amina's. Feminisme in de Arabische Wereld, Samira Bendadi, 2008 (RoSa exemplaarnummer FIIg/0835)
  
• Als sluiers vallen: vrouwenportretten, Nadia Dala, 2005. (RoSa exemplaarnummer T/0863)
  
• Een feminisme voor alle vrouwen?: de witte vrouwenbeweging in Vlaanderen in relatie tot multiculturaliteit, 'allochtone' vrouwen(organisaties) en het hoofddoekendebat, Sara S'Jegers, 2005. (RoSa exemplaarnummer FIIa/0950)

De discussie over de hoofddoek in het onderwijs is niet nieuw. Ze laaide hier al eens hoog op in de nasleep van het franse verbod op religieuze symbolen in de klas in 2003. Minister van Binnenlandse zaken Patrick Dewael pleitte toen voor een verbod op hoofddoeken in onze Belgische scholen. Dit leidde eind 2003 begin 2004 tot een hoogoplopend debat tussen voor- en tegenstanders. 

Artikelen tijdens eerdere discussies rond de hoofddoek werden ook allemaal bewaard in de RoSa bibliotheek. U zoekt ze op via de artikelencollectie onder het trefwoord hoofddoeken.

Een aantal links

Baas Over Eigen Hoofd

Girlpower, meisjessite van SAMV

Een feministische kijk op de de multiculturaliteit, brochure VOK