Van ganzenveer tot laptop: schrijvende vrouwen in de lage landen
19de - 20ste eeuw

Henriette Roland Holst - van der Schalk, Noordwijk 1869 - Amsterdam 1952

De vrouwen van Holland klagen aan!

De vrouwen van Holland klagen
Onze onderdrukkers aan:
 ‘Gij hartelooze tyrannen,
 wat hebt ge met onze mannen
 en onze zonen gedaan?
 Ge haalt ze weg in de nachten
 of bij 't eerste begin van den dag;
 laadt ze in knarsende treinen,
 verbant ze, waar, ver van de zijnen,
 elk hunner lijdt bittere pijnen
 onder de hakenkruisvlag.’.

verder lezen
Uit:  Geuzenliedboek (1942)

Biografie

Henriette Goverdine Anna van der Schalk wordt geboren in Noordwijk (Nederland) in een welgesteld notarisgezin met een liberaal-christelijke maar niet-kerkelijke achtergrond. Henriette krijgt een deftige burgerlijke opvoeding en privé-onderwijs. Ze komt al jong in verzet tegen haar materialistische omgeving. In 1893 ontmoet van der Schalk de beeldend kunstenaar Richard Roland Holst met wie ze in 1896 in het huwelijk treedt. Er komen geen kinderen.

Henriette Roland Holst is aanvankelijk een overtuigd marxist en lid van de SDAP. Maar ze voelt zich nooit echt thuis in de Nederlandse communistische beweging, wat later uitloopt op een breuk met haar mentor Herman Gorter . Ze is een tijd lang redacteur van De Nieuwe tijd. Als gedreven redenaar pleit ze voor socialisatie van de productiemiddelen en het afbreken van grote vermogens via het erfrecht, voor de acht-uren-werkdag, voor stakingsrecht en tegen alcoholmisbruik. Tijdens WO I neemt ze als revolutionair antimilitarist deel aan de conferentie van Zimmerwald (1915) waar ze mee schrijft aan het manifest.

Haar sympathie voor het bolsjevistische regime na de Oktoberrevolutie in Rusland brengt haar in 1921 op een internationaal socialistisch congres in Moskou waar ze Trotsky en Maxim Gorki ontmoet. Haar utopisch idealisme en de confrontatie met de teleurstellende werkelijkheid in communistisch Rusland maken haar ziek en depressief. Ze verlaat het marxisme voor een religieus socialisme dat aanleunt bij het Christendom.

Henriette Roland Holst-van der Schalk (DBNL)
SCHALK, Henriette Goverdine Anna van der  (BWSA)  
Henriette Goverdine Anna Roland Holst-van der Schalk (INGHIST)

Oeuvre

Henriette Roland Holst is auteur van kritisch en verhalend proza en lyriek. Het socialisme is de unieke inspiratiebron van haar literaire productie. Dat is zelfs zo voor haar vertaalwerk: ze heeft het socialistische strijdlied De Internationale vertaald, stukken uit de officiële Sovjet-krant Pravda, brieven van Trotsky... 

Haar publicaties

Haar archief 

Erkenning en prijzen

De literatuurkritiek is over haar werk niet onverdeeld enthousiast. Haar stroeve verzen en hoogdravende beeldspraak stuiten op kritiek.  Toch ontving ze twee keer een prijs voor haar hele oeuvre:

1949: Prijs voor kunsten en wetenschappen

1934: Prijs voor Meesterschap

In 1957 werd een Nederlandse literaire prijs "Henriette Roland Holst" ingesteld. De prijs wordt om de drie jaar toegekend door de Maatschappij der Nederlandse letterkunde voor een werk dat "uitmunt door sociale bewogenheid en literair niveau", in de geest van de dichteres.

Aanraders uit de RoSa bibliotheek

Henriëtte Roland Holst : dichteres op een kentering van de tijd / Carin Hereijgers . -Nijmegen : Uitgeverij Katholieke Universiteit Nijmegen, 1996. - 104,22 p.. - Met lit. opg.. - ISBN 90-5710-001-0 - RoSa exemplaarnummer GIV2m/0037

Liefde is heel het leven niet : Henriette Roland Holst 1869-1952 / Elsbeth Etty . -[s.l.] : Balans, 1996 . - 743:ill.. - Met lit. opg.. Land van uitgave: NL.- ISBN 90-5018-502-9 - RoSa exemplaarnummer T/0471 .

Doorzoek de online catalogus met de trefwoorden: Roland Holst Henriette, dichters, biografie, socialisme, Nederland, 19e eeuw, 20e eeuw.