‘De vrouwen moeten lef hebben'

De LEF CAHIERS

De Lefcahiers verschenen van 1977 tot 1981 op initiatief van LEF, het Links Feministisch Collectief opgericht door Chantal De Smet. De stichtende leden van LEF, allen actief in de vrouwenbeweging hadden het gevoel dat het vuur van de vroege jaren zeventig er een beetje uit was. "De oorspronkelijke kombativiteit taande langzaam weg: van middel werd de beweging doel. Van permanente kritische prikkel verwierd zij tot een zichzelf sussende beweging.(...) De oorzaken van het proces zijn van maatschappelijke, sociaal-ekonomische politieke en zelfs psychologische aard. Maar ook bij de vrouwen zelf ligt de fout: het heeft de vrouwenbewegingen steeds aan degelijk studiemateriaal, aan echte informatie en zelfs bezinning ontbroken. Na zeven jaar aktie is de tijd van studie, ook als voorbereiding en aanleiding tot doeltreffende aktie, aangebroken.Hierin zien wij onze taak" (De vrouwen moeten lef hebben. Ons uitgangspunt van 1977. Visietekst LEF, bijlage bij de herwerkte druk van lef 1 in 1980. p. 6.)

LEF had de ambitie een discussiegroep en denktank te zijn. De Lefcahiers gaan uit een marxistisch socialistische ideologie en proberen een wetenschappelijke basis te bieden aan "actuele en controversiële onderwerpen uit de vrouwenbeweging". Met de wortels stevig in de socialistische beweging wil LEF werken aan een alternatieve maatschappij: "Ons uitgangspunt is namelijk dat de situatie van vrouwen niet toevallig is wat zij is. Zij vindt wel degelijk haar gronden in deze maatschappij die onvrij is, onderdrukkend en uitbuitend." (De vrouwen moeten lef hebben. Ons uitgangspunt van 1977. Visietekst LEF, bijlage bij de herwerkte druk van lef 1 in 1980. p. 6.)

Heel wat van de bekende namen waren lid van het Lefkollectief, actieve feministes die vaak ook in andere vrouwenorganisaties actief waren. Zo waren onder andere Monika Abicht, Chantal De Smet, Lydia Deveen-Depauw, Rita Mulier, Catucha Oukhow, Roos Proesmans, Ingrid Stasse, Marijke van Hemeldonck en Renee van Mechelen actieve Lefleden.

De cahiers waren regelmatig verschijnende themanummers. Van 1977 tot 1981 verschenen er acht nummers waarin allerlei feministische hangijzers besproken werden. In het eerste nummer, je huishouden, je leven?, werd de positie van de huisvrouw ter discussie gesteld. Nummer twee stelde feministische vragen rond kinderopvang, in nummer drie werd ‘arbeid ervaren door vrouwen' met het nodige lef geanalyseerd. Het gebundeld nummer 4 en 5 exploreert de andere leefvormen: Leven met 1,2,3 en meer. Lef 6 onderzoekt met een genderaanpak avant la lettre de geestelijke gezondheid van mannen en vrouwen. Nummer 7 handelt ‘over vrouwen &  kunst & kreativiteit en het laatste nummer bijt zich vast in mannen.

De cahiers ademen tweede golf. Ze bestaan uit een mengeling van wetenschappelijke artikels, weergaven van ronde tafeldiscussies onder feministen, citaten uit krantenartikels en fragmenten uit advertenties. Voor de lezer vandaag zijn ze vooral een historisch document. Ze geven een beeld van de thema's en meningen van de Vlaamse feministen tijdens de tweede golf. In dat opzicht zijn de Lefcahiers uniek. Vooral de vaak zeer openhartige ronde tafeldiscussies geven een inkijk in hoofden van de Vlaamse feministes en de wereld waarin ze leefden. Een wereld die, mede dankzij hun acties, gelukkig al wat veranderd is. Zo lezen we tot onze ontzetting dat de Bond zonder Naam nog in 1980(!) campagne voerde tegen de werkende vrouw met de spreuk: "Moeder thuis, we hebben je nodig" met keerzijde tekst: "minderjarigen lopen weg omdat ze geen thuis meer vinden. Instellingen voor jongeren zitten barstensvol."  Al is de gelijkheid tussen man en vrouw verre van gerealiseerd, na het lezen van de lefcahiers beseffen we opgelucht dat we in die dertig jaar tijd toch al een heel eind opgeschoten zijn.

De volledige reeks Lefcahiers is beschikbaar in de RoSa bibliotheek. 

Illustratie:

Cover Lef nr3. arbeid ervaren door vrouwen, Gent: Masereelfonds, 1979.