1928

De bron van eenzaamheid (The Well of Loneliness)

Radclyffe Hall

Wie over een lesbisch canon wil spreken, kan moeilijk om 'De bron van eenzaamheid' heen, hoewel het boek wellicht evenveel gehaat is als het geliefd werd.

'De bron van eenzaamheid' vertelt het tragische levensverhaal van Stephen Gordon, een jonge vrouw die zich enkel tot vrouwen aangetrokken voelt. Als kind al merkt ze dat ze anders is dan andere kinderen, maar kan dit verschil niet onder woorden brengen. Haar vader kan dat wel en leest de werken van de seksuoloog Kraft-Ebing. Stephen vindt ze pas na zijn dood en gaat zichzelf typeren als 'seksuele invert'. Het boek vertelt haar lijdensweg en vormt een pleidooi voor de aanvaarding van homo's en lesbiennes in de samenleving.

Radclyffe Hall was één van de eersten die openlijk lesbisch leefden en pleitte voor de maatschappelijke aanvaarding van homo's en lesbiennes. Nochtans waren haar boek en zijzelf erg omstreden, zowel in haar eigen tijd als bij latere generaties.

Meer hierover lees je in RoSa's portret van Radclyffe Hall.
In de RoSa bibliotheek zijn er verschillende boeken en artikels te vinden over deze schrijfster en haar werk (trefwoord HALL RADCLYFFE).

Vindplaats in de RoSa-bibliotheek: RI/0207 (Ndl.) (niet voor uitleen) en RI/0014 (Eng.).

1949

De tweede sekse (Le deuxième sexe)

Simone De Beauvoir

Wat betekent het om vrouw te zijn? Heel wat lesbische vrouwen hebben hun plaatsje onder de zon maar gevonden via het feminisme. De Tweede Sekse van Simone de Beauvoir was voor velen een absolute must.

'De Tweede Sekse' wordt ook besproken op de jongerensite van RoSa: EHBF.
naar EHBF (klik verder naar: word kenner > vrouwencanon)

Over Simone De Beauvoir is er bij RoSa een factsheet verschenen. 'De tweede sekse' wordt er uitgebreid besproken. download de factsheet Simone De Beauvoir

Vindplaats in de RoSa-bibliotheek: FIa/0378 (Ndl.) en FIIIa/0006 (Fr. dl1), FIIIa/0007 (Fr. dl2)

1952

Carol (The Price of Salt)

Patricia Highsmith

'The Price of Salt' speelt zich af in het bekrompen Amerika van de jaren veertig-vijftig. De jonge Thérèse staat op het punt te trouwen, maar wordt hals over kop verliefd op Carol, een getrouwde vrouw. In de roman worden alle twijfels beschreven die die gevoelens met zich brengen en alle obstakels die de vrouwen moeten overwinnen.

Patricia Highsmith is in 1952 al bekend als misdaadauteur. Ze leidde een verborgen lesbisch leven. Het stigma op homoseksualiteit was in de jaren vijftig enorm zwaar. Haar eigen uitgever ziet het liefdesverhaal tussen twee vrouwen niet zitten. Ze geeft de roman uit bij een kleine uitgeverij onder een schuilnaam.

In 1991 verschijnt de Nederlandse vertaling onder haar eigen naam, met de titel 'Carol'.

Deze roman bevindt zich niet in de RoSa-bibliotheek.

In de rubriek lesbospotting lees je meer over Patricia Highsmith.
In de RoSa-bibliotheek zijn er verschillende boeken en artikels te vinden over deze schrijfster (trefwoord HIGHSMITH PATRICIA) en haar verhalenbundel 'Vertellingen voor vrouwenhaters' (exemplaarnummer RI/0115).

1963

De eskimo en de roos

Carla Walschap

De eskimo en de roos is een teder liefdesverhaal van eigen bodem. Twee vrouwen, een Vlaamse en een Griekse, groeien naar elkaar toe en zoeken hun weg in intimiteit.

Het verhaal is niet choquerend geschreven, er worden geen sociale posities omvergeworpen, geen samenlevingen omgesmeed. Het huwelijk van één van beide blijft bijvoorbeeld gewoon standhouden. Nochtans hebben lezeressen het boekje gekoesterd (en doen dat nog steeds), omdat je het gevoel krijgt dat het - de liefde natuurlijk - hier en nu ook jou zou kunnen overkomen. Het verhaal heeft een happy end en dat is op zich lange tijd een grote zeldzaamheid geweest in literatuur over lesbische vrouwen. Lesbo’s snakten ernaar.

Vindplaats in de RoSa-bibliotheek: RI/0173.

1969

Patience en Sarah (Patience and Sarah)

Isabel Miller

Een andere klassieker uit de lesbische literatuur is de roman 'Patience en Sarah'. Het verhaal is geïnspireerd op het levensverhaal van de schilderes Mary Ann Willson en haar vriendin miss Brundidge, een arme boerendochter. In het begin van de 19e eeuw trotseren beide vrouwen de afkeuring van hun familie en de omgeving en gaan samenwonen als koppel. De roman is geen hoogvlieger, maar wel een romantisch verhaal met een happy end.

Een Nederlandse vertaling verscheen pas in 1980, aanvankelijk onder de titel 'Een eigen dak'.

Vindplaats in de RoSa-bibliotheek: RI/0137 (Ndl.) en RI/0458 (Eng.).

1973

Rubyfruit Jungle

Rita Mae Brown

Dat Rubyfruit Jungle een all time classic in de lesbische literatuur is, ligt hoofdzakelijk aan één factor: humor. Bij momenten lig je simpelweg slap van het lachen. Neem daar nog bij dat de heldin van het verhaal geen complexen heeft over haar lesbisch zijn, brutaal en eigenzinnig is en vol verassingen zit en je weet waarom ze zonder meer het lievelingetje is geworden van menige lesbo. Het boek typeert lesbisch zijn niet als kommer en kwel, maar ontkent evenmin de sterke maatschappelijke afwijzing, zowel bij volkse Amerikanen als in het onderwijssysteem. Molly laat zich evenwel niet kisten.

Vindplaats in de RoSa-bibliotheek: RI/0103 (Eng.) en RI/0322 (Fr.).

Rita Mae Brown is een succesvolle schrijfster. Wie meer wil lezen van haar kan in de RoSa-catalogus opzoeken op Brown, Rita Mae. Haar autobiografie heeft als plaatscode S/0279.

1977

Vrouwen die van vrouwen houden - een documentaire

Hanneke van Buuren

In de jaren zeventig deed Hanneke van Buuren een baanbrekend onderzoek naar lesbische vrouwen in Nederland en Vlaanderen. Ze verzamelde levensverhalen, dagboekfragmenten, stukjes poëzie en proza. Het resultaat is een patchwork van persoonlijke ervaringen tegen de achtergrond van de jaren zeventig. Vrouwen die zich omwille van hun lesbisch zijn anders en geïsoleerd voelden, vonden er herkenning in en waren haar er dankbaar voor.

Hanneke van Buuren was één van de oprichtsters van Groep 7152, een laagdrempelige organisatie voor lesbische en biseksuele vrouwen in Nederland.

Vindplaats in de RoSa-bibliotheek: Aa/0004 en Aa/0287.

1977

De schaamte voorbij

Anja Meulenbelt

Voor heel wat lesbische vrouwen heeft het feminisme een centrale rol gespeeld. Sommigen ontdekten het lesbische leven net vanuit dat feminisme. Met haar autobiografische roman ‘De schaamte voorbij’ groeide Anja Meulenbelt uit tot een icoon voor deze vrouwen.

'De schaamte voorbij' wordt ook besproken op de jongerensite van RoSa: EHBF.
naar EHBF (klik verder naar: word kenner > vrouwencanon)

Vindplaats in de RoSa-bibliotheek: RI/0406 en S/0003.

In de RoSa-bibliotheek bevinden zich nog heel wat andere publicaties van de hand van Anja Meulenbelt. Opzoeken kan best via Meulenbelt, Anja.

In de rubriek lesbo-spotting lees je meer over Anja Meulenbelt.

1978

Vrouwen die voor vrouwen kiezen (Les femmes préférent les femmes)

Elula Perrin

Elula Perrin was eigenares van een beroemde lesbische nachtclub in Parijs. Haar boek leest als een gedetailleerd reisverslag van haar omzwervingen op liefdesgebied. Ze schrijft zonder gêne, maar ook zonder mededogen over de vrouwen met wie ze het bed deelde.

Vindplaats in de RoSa-bibliotheek: S/0336.

1981

Gedwongen heteroseksualiteit en lesbisch bestaan

Adrienne Rich

Adrienne Rich is een dichteres, maar in dit dunne boekje maakt ze een filosofische uiteenzetting over de alomtegenwoordige heteronorm, waar lesbische vrouwen voortdurend mee in botsing komen. Rich verwerpt krachtig de idee dat heteroseksualiteit ‘normaal’ zou zijn en in de natuur van de mens zou liggen. Voor vrouwen zou het juist natuurlijk zijn om zich tot vrouwen aangetrokken te voelen. Heteroseksualiteit wordt hen aangeleerd vanaf hun prille begin.

Vindplaats in de RoSa-bibliotheek: Aa/0100.

Adrienne Rich is vooral bekend als dichteres. Verschillende van haar dichtbundels zijn beschikbaar in de RoSa-bibliotheek.

1983

A Curious Wine

Katherine V. Forrest

A Curious Wine is ongetwijfeld een klassieker in het genre van de romantische, lesbische triviaalliteratuur. Hoewel het verhaal bij tijden vrij stroperig is en bepaalde ideeën van de jaren '80 nu volledig achterhaald zijn, zorgt de meeslepende en sensuele stijl van Forrest zeker voor een prettige leeservaring. Verwacht geen hoogstaande literatuur, maar een leuk relaas van de sprankelende liefde tussen twee volwassen vrouwen.

De RoSa-bibliotheek heeft een boek gewijd aan populaire lesbische literatuur geschreven door Katherine V. Forrest: Lesbian pulp fiction: the sexually intrepid world of lesbian paperback novels (GIV2a/0497). Forrest werd vooral bekend door haar detectiveverhalen met een lesbische detective in de hoofdrol.

1985

Sinaasappels zijn niet de enige vruchten (Oranges are not the only fruit)

Jeanette Winterson

Jeanette Winterson verwierf bekendheid als lesbisch auteur. Haar bekendste werk is 'Oranges are not the only fruit'. In een dorp in Engeland botst het lesbische hoofdpersonage met haar evangelisch-christelijke omgeving.

'Oranges are not the only fruit' wordt ook besproken op de jongerensite van RoSa: EHBF.
naar EHBF

Vindplaats in de RoSa-bibliotheek: RI/0339 (Eng.).

1986

Andere vrouwen (Other women)

Lisa Alther

Het hoofdpersonage Caroline is ten einde raad als ze hulp zoekt bij een therapeute. Ze is er vijfendertig, heeft ongeveer alles geprobeerd en is depressief. Haar aanvankelijke wantrouwen ten opzichte van de heteroseksuele therapeute Hannah, groeit geleidelijk aan uit tot een warme vertrouwensband. In de roman wordt de relatie van Caroline met haar vriendin Diana - ze knuffelen elkaar zowat dood - en met haar therapeute in detail besproken.

Er zijn verschillende boekbesprekingen over de roman van Alther te vinden in ons tijdschriftenbestand.

1987

Uw toegenegen, Dora D.
Reisbrieven

Saskia Wieringa

Geld voor onderzoek naar lesbische levenstijlen is er lange tijd niet geweest. Saskia Wieringa heeft jaren in de marge van haar wetenschappelijke opdrachten als antropologe de gewoontes en gebruiken van lokale lesbische gemeenschappen over de hele wereld bestudeerd. Nachten gevuld met dames en drank, je moet er wat voor over hebben. In de vorm van reisbrieven vertelt de auteur over haar ontdekkingen. Boeiende materie, met een knipoog gebracht.

Vindplaats in de RoSa-bibliotheek: FIIg/0210

1988

Vrouwen en liefde. (Women and Love)
Het nieuwe Shere Hite rapport

Shere Hite

De Amerikaanse seksuologe Shere Hite deed verschillende grote onderzoeken naar de vrouwelijke beleving van seksualiteit. Lesbische fantasieën, relaties en sekualiteit kregen daarin ruime aandacht. Het is wellicht haar verdienste lesbische vrouwen in de eerste plaats als vrouwen te zien.

Vindplaats in de RoSa-bibliotheek: Aa/0191.

Je vindt de onderzoeken van Shere Hite in de RoSa-bibliotheek via auteursnaam (Hite, Shere).

1988

After Delores

Sarah Schulman

In een overzicht van lesbische bronnen en kanonnen kan Sarah Schulman zeker niet ontbreken. Schulman is openlijk lesbisch en een fervent feministisch activiste. Ze zette zich onder andere in voor het recht op abortus en maakte deel uit van actiegroepen die de strijd aangaan met AIDS. Ze staat bekend om haar provocerende, directe acties en werd hiervoor reeds meerdere malen gearresteerd. In 2009 kreeg Schulman de Kessler-prijs voor haar blijvende bijdrage aan LGBT-studies.

In totaal schreef Sarah Schulman negen romans, vier non-fictieboeken en een toneelstuk. De roman After Delores werd bekroond met de Stonewall Book Award in 1989. Schulman’s After Delores gebruikt en misbruikt het genre van de detectiveroman om het uiteenvallen van een lesbische relatie weer te geven. Een andere roman van Schulman die zeker de moeite waard is, is Rat Bohemia (1995), waarin Schulmans fijne ironie schitterend tot uiting komt.

1992

Thuiskomen.
Scènes uit een lesbisch bestaan

Majo Van Ryckeghem

Veel van wat vandaag bereikt is, was een paar decennia geleden ondenkbaar. In 1992 publiceerde Majo Van Ryckeghem een persoonlijk verslag van haar ontdekking dat ze lesbisch was, het aanvaardingsproces, haar verkenning van de lesbische wereld, haar coming-out en het gevoel 'thuis te komen' en eindelijk gevonden te hebben hoe het geluk ook voor haar kon weggelegd zijn. Het boekje was een hart onder de riem voor heel wat lesbische vrouwen in een samenleving die er – toen nog veel meer dan nu – zonder meer vanuit ging dat iedereen heteroseksueel was.

Vindplaats in de RoSa-bibliotheek: Aa/0219.

In de RoSa-bibliotheek bevinden zich nog andere werken van Majo Van Ryckeghem.

1994

Aimée & Jaguar
Een liefdesgeschiedenis, Berlijn 1943 (Eine Liebesgeschichte, Berlin 1943)

Erica Fischer

De Duitse Lilly Wust wordt in volle Tweede Wereldoorlog verliefd op de joodse Felice Schragenheim. Het boek is een reconstructie van hun intens, maar tragisch liefdesverhaal.

Van het boek werd een mooie verfilming gemaakt.

Vindplaats in de RoSa-bibliotheek: T/0406.

Van dit boek vind je in de RoSa-bibliotheek eveneens een achttal besprekingen uit dagbladen en tijdschriften.

1994

Twee oude vrouwtjes

Toon Tellegen

Wat gebeurt er als twee oude vrouwtjes intens van elkaar houden?

In dit aardige boekje schetst Toon Tellegen de liefdesgeschiedenissen van 'twee oude vrouwtjes'. In ieder verhaaltje gaat het om andere vrouwen. De verhaaltjes zijn grappig, mooi, ontroerend, herkenbaar, maar telkens weer anders. Toon Tellegen schrijft verademend licht en teder over de lesbische liefde op een moment in het leven wanneer al het andere minder belangrijk is geworden.

top

1998

Fluwelen begeerte (Tipping the Velvet)

Sarah Waters

In 1998 verschijnt er een nieuwe figuur in het lesbische literaire landschap. Het debuut van Sarah Waters is meteen een schot in de roos. De Britse literatuurhistorica schetst het wedervaren van een jonge oesterverkoopster die hals over kop verliefd wordt op een cabaretzangeres in mannenkleren. De roman speelt zich af in de Victoriaanse tijd, een periode die Sarah Waters grondig bestudeerd heeft. Na 'Tipping the Velvet' volgen nog 'Affiniteit', 'Vingervlug' en 'De nachtwacht'.

In de romans van Sarah Waters kunnen vrouwen die van elkaar houden elkaar ook haten, vernederen en verloochenen, zonder daarbij hun herkenbare menselijkheid te verliezen. Einde twintigste eeuw is de strijd om het bestaansrecht in die mate gestreden dat er ruimte vrijkomt voor alle schakeringen van de lesbische liefde, voor het mooie èn het lelijke.

Je vindt deze romans in de openbare bibliotheek of in de boekhandel.

In de rubriek lesbospotting lees je meer over Sarah Waters.
In de RoSa-bibliotheek vind je interviews met Sarah Waters, boekbesprekingen en een wetenschappelijkartikel van haar over lesbianisme in literatuur

top

1998

Show me Love (Fucking Amal)

Lukas Moodysson

Ondertussen een klassieker in het genre van de lesbische film is het Zweedse drama Show me Love (met de originele titel Fucking Amal). De film toont de verveling die de meisjes Agnes en Elin ervaren in het kleinburgerlijke provinciestadje Amal. De zestienjarige Agnes is nieuw in het dorp en heeft moeite om zich te ontplooien in haar nieuwe omgeving. Ze wordt op de koop toe verliefd op het populairste meisje van de school, Elin. Gaandeweg raakt Elin gefascineerd door Agnes, maar haar gevoelens voor Agnes zouden haar populariteit wel eens in de weg kunnen staan...

Je vindt deze film in de openbare bibliotheek of in de dvd-handel.

De RoSa-bibliotheek heeft heel wat interessante boeken over holebi’s en film.
Lees zeker ook het artikel in Uitgelezen (2006, nr. 4) over ‘Lesbische erotiek in literatuur en film’.

De films van David Lynch bevatten vaak verwijzingen naar de psychoanalyse. De theorieën van Freud en co hebben altijd een belangrijke rol gespeeld in de discussie over gender en seksuele oriëntatie. Om de film beter te begrijpen kan je een aantal boeken over psychoanalyse en homoseksualiteit uit de RoSa-bibliotheek raadplegen.

In Mulholland Drive experimenteert en speelt David Lynch ook met vrouwbeelden en het beeld van de lesbienne. Meer hierover? Raadpleeg de online catalogus en zoek op de trefwoorden: vrouwbeelden, stereotypering, lesbische vrouwen.

Deze site geeft een overzicht van verschillende interpretaties van Mulholland Drive, waarbij ook lesbische en feministische aspecten aan bod komen: http://www.mulholland-drive.net/studies/theories.html

2004

Zij en haar

Dirk Bracke

In de tienerroman ‘Zij en haar’ ontdekt het hoofdpersonage Eve dat ze lesbisch is. Haar twijfels en muizenissen worden beschreven, haar eerste liefjes, eerst vriendjes dan een vriendinnetje, haar eerste stappen in het holebi-milieu en de coming-out in de vriendengroep, in de klas en thuis. De auteur baseerde zich voor het boek op gesprekken met jonge holebi’s, wat de herkenbaarheid van het verhaal zeker ten goede is gekomen.

'Zij en haar' is een leuk boek. Het is geen 'voor en door' lesbische roman. Dirk Bracke is jeugdauteur en schrijft over tal van onderwerpen. Het boek mikt ook op een ruim jongerenpubliek. Gelukkig maar.

Vindplaats in de RoSa-bibliotheek: RII/0069.

2006

Vrijages

Pia Fraus

Pia Fraus schrijft complexloos over lesbische seks. Haar vrouwen worden verleid, er wordt genoten, gevochten, verzoend, gezoend, verlangd, veroverd en bevredigd... Dat maakt de verhalenbundel 'Vrijages' zo heerlijk ontspannend. En ook opwindend. Misschien moet er in de maatschappij nog terrein bevochten worden en is de verdraagzaamheid zelfs vandaag een te dun laagje, maar nu even niet. 'Vrijages' is de strijd om erkenning voorbij. Iedereen haar recht op liefde, verlangen en genot.

Vindplaats in de RoSa-bibliotheek: RI/0561

Bij het boek hoort een website: www.vrijages.be.

'Vrijages' werd uitgegeven door de Vlaamse holebi-uitgeverij 't Verschil.

2006

Imagine Me and You

Ol Parker

In deze heerlijk Britse, met droge humor beladen film ontdekt de pas getrouwde Rachel gaandeweg dat ze verliefd is op de openlijk lesbische Luce. Kiest Rachel voor haar beste vriend en echtgenoot Heck, of gaat ze voor Luce, die ze nog maar pas kent, maar voor wie ze overduidelijk sterke gevoelens heeft?

top

2007

Landing

Emma Donoghue

In het romantische en ontzettend humoristische verhaal Landing ontmoet de Ierse stewardess Sil de Canadese Jude. Van bij hun eerste ontmoeting op het vliegtuig is er een niet te ontkennen chemie tussen de vrouwen. Ze proberen een lange afstandsrelatie op te bouwen met bijbehorende e-mails, telefoontjes en korte bezoekjes. Naast geografie duiken ook andere factoren op die hun verlangens in de weg staan.

De Ierse Emma Donoghue is schrijfster van bekroonde romans, kortverhalen en toneelstukken. Haar eerste roman Stirfry (1993) is zeker ook een aanrader. Het boek beschrijft de coming-out en coming-of-age van Maria, een studente die toevallig ontdekt dat haar roommates lesbisch zijn en zo haar eigen identiteit en verlangens in vraag komt te stellen. Als literatuurhistorica kiest Donoghue vaak een historische invalshoek voor haar boeken, maar onder andere Landing bewijst dat ze ook de contemporaine post 9/11-maatschappij scherpzinnig in kaart weet te brengen.

Dit boek is verkrijgbaar in boekhandels 't Verschil en Hephaestion. RoSa heeft wel de boeken Passions Between Women: British Lesbian Culture 1661-1801 (Am/0042) en We are Michael Field (T/0552). Donoghue stelde ook een kortverhalenbundel samen met lesbische verhalen, The Mammoth Book of Lesbian Short Stories (RI/0421).