Citytrips Parijs

1789: De Franse revolutie en de vrouwen

Franse revolutie

In de geschiedenis van de vrouwenemancipatie kan je onmogelijk om de Franse Revolutie (1789-1799) heen. Het nationale embleem van de republiek werd de Marianne, een vrouwelijk symbool dat staat voor vrijheid, rede en republiek. Deze stokpaardjes van de Franse Revolutie zijn bovendien vrouwelijke woorden in het Frans (‘Raison’,‘Liberté’ en ‘Republique’), dus de keuze voor een vrouwelijk symbool is wellicht niet toevallig. Vóór 1789 hadden Franse vrouwen geen enkel burgerlijk of politiek recht. Tot welke klasse ze ook behoorden: de meeste vrouwen leefden in een toestand van ondergeschiktheid. Maar maak je geen illusies: ook de Franse Revolutie draaide voornamelijk om mannen, en een duidelijke taakverdeling tussen mannen en vrouwen. Jean-Jacques Rousseau bijvoorbeeld, één van de helden van de Revolutionairen, beschouwt inmenging van vrouwen als een bedreiging voor de ‘natuurlijke’ dominantie van de man en wijst hen op hun plaats aan de haard. De revolutionaire mannen volgen hem hierin. Toch werden enkele cruciale stappen gezet. De eerste was het recht op echtscheiding dat werd goedgekeurd. Een andere eis van de burgervrouwen was het recht op ontwikkeling: degelijk onderwijs voor meisjes dus. De Nationale Vergadering gaf toe, al was het een erg bescheiden overwinning: het ging enkel om lager onderwijs tot de leeftijd van acht jaar. In 1793 ging men verder en werd door toedoen van Nicolas de Condorcet een wet goedgekeurd die elk kind, jongen of meisje, van vijf tot twaalf jaar toeliet op de gemeenschapsscholen.

Olympe de Gouges

De volksvrouwen hadden andere eisen dan de burgervrouwen: zij kwamen op voor het recht op arbeid. Door de economische crisis waren ze door de werkloze mannen uit hun jobs (vooral in de textielsector) gestoten, en ze verdienden bovendien soms tot 75% minder dan mannen voor hetzelfde werk. De volksvrouwen van de revolutie eisten dat zaken als spinnen, weven en naaien als beroep voor de vrouwen zouden worden voorbehouden zodat ze werkzekerheid hadden, zeker in deze tijd van hongersnood. Hun eis werd niet beantwoord. Het zijn deze volksvrouwen en niet de burgervrouwen die de spectaculairste manifestaties hielden, zoals de bestorming van het Raadhuis om brood te eisen.

De Revolutie zorgde ervoor dat vrouwenemanciperende geschriften beter konden verspreid worden, omdat er nu volledige persvrijheid bestond. Daar maakte Olympe de Gouges met plezier gebruik van. Ze hing rond in revolutionaire milieus, volgde de debatten in de Assemblée en spuide haar ideeën via brochures en pamfletten. Het pamflet waarmee ze het meest indruk heeft nagelaten is de “Déclaration des droits de la femme et de la citoyenne”, dat al blijk geeft van feministische eisen zoals volledige politieke rechten voor vrouwen, de vervanging van het huwelijk door een sociaal contract, de opsporing van het vaderschap, de oprichting van rechtbanken bemand door vrouwen om zedenzaken te beoordelen,... Ze kreeg de vrouwen echter nog niet massaal mee.

 

Meer over vrouwen en de Franse Revolutie?

Doorzoek RoSa's online bibliotheekcatalogus op trefwoord FRANSE REVOLUTIE


Terug naar de feministische tijdlijn


Bronvermelding - Bovenstaande tekst werd gebaseerd op de volgende documentatie beschikbaar in de RoSa-bibliotheek:

Bookmark and Share