Citytrips Parijs

Feministische Tijdlijn

14de eeuw
Christine de Pizan

In de Middeleeuwen al, in de 14de eeuw, riep Christine de Pizan uit dat de verschillen tussen mannen en vrouwen eerder het gevolg waren van opvoeding en educatie dan van onze natuur. Bovendien was ze één van de eerste vrouwen die financieel volledig voor zichzelf instond door boeken te schrijven.

In de 15de eeuw had je Louise Labbé en Marie de Gournay, twee schrijfsters die opriepen tot vrouweneducatie, opdat vrouwen niet langer huisslaaf zouden zijn, maar zouden deelnemen aan het politieke en economische leven. "U bent gelukkig lezer, als u niet behoort tot het geslacht waarvoor alle goede dingen verboden zijn" is bijvoorbeeld zo'n niet mis te verstane boodschap van Marie de Gournay.
Louise Labbé

15de eeuw

1789
Franse revolutie

De Franse Revolutie en de vrouwen.

Saint-Simonisme, La Tribune des Femmes, en Flora Tristan

Flora Tristan

1820

1870
Louise Michel

De deelname van vrouwen aan de Parijse Commune

Hubertine Auclert en haar société 'Le Suffrage des Femmes'
Hubertine Auclert

1876

1906
Madeleine Pelletier

Madeleine Pelletier en haar radicale 'La Solidarité des Femmes

De Eerste Wereldoorlog houdt lelijk huis, en het feminisme verdwijnt naar de achtergrond. Ondanks het feit dat vrouwen in die jaren de mannen vervangen die aan het front vechten, gunt de Franse Senaat ze geen extra politieke rechten, ook al is de Kamer voor. Toch is de toon gezet, en in de belle epoque-jaren die op de oorlog volgen, veroveren alsmaar meer vrouwen hun plaatsje in beroepen die traditioneel als mannelijk werden gezien.

Vrouwen in munitiefabriek

1914-1918

1934
Louise Weiss

Een grootscheepse Parijse stemrechtcampagne wordt georganiseerd door Louise Weiss (1893-1983), met pamfletten en optochten.

De nieuwe president Léon Blum neemt drie vrouwen op in zijn Volksfrontregering, waaronder de dochter van Marie Curie, Irène Juliot-Curie. Hij is een verdediger van vrouwenstemrecht, maar voert dit niet in omdat de Radicaal-Socialistische partij hier tegen is uit angst voor conservatieve vrouwelijke stemmen.

Irène Juliot-Curie

1936

1944
Vrouwenstemrecht

Op het einde van de Tweede Wereldoorlog, een maand voor de Bevrijding, is het eindelijk zo ver: Charles de Gaulle verleent stemrecht aan alle Franse meerderjarige vrouwen. Dit is erg laat in vergelijking met landen als de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Duitsland, maar vroeger dan België. Het volgende jaar al mogen ze stemmen voor de gemeente- en de parlementsverkiezingen.

Germaine Poinso-Chapuis, een christen-democrate, wordt de eerste Franse vrouwelijke minister (van volksgezondheid en familie). Maar zij behoort lange tijd tot de uitzonderingen; het zal nog zeker vijftig jaar duren voor er sprake is van meer vrouwen in de politiek. En zoals je verderop zal zien, is de politieke vertegenwoordiging van mannen en vrouwen vandaag nog steeds allesbehalve gelijk

1947

1949
Simone de Beauvoir

Tijdens de babyboom-periode gaat het feminisme even liggen, met uitzondering van een markante Parisienne als Simone de Beauvoir, die in 1949 het opzienbarende werk Le deuxième sexe schrijft. Door haar nadruk op individuele keuze en vrijheid is haar invloed op de tweede golf-feministen niet te onderschatten.

Franse vrouwen kunnen eindelijk zonder toestemming van hun echtgenoot een beroep uitoefenen en een bankrekening openen, en twee jaar later wordt volgens de Loi Neuwirth anticonceptie toegestaan.

Anti-conceptiepil

1965

TWEEDE GOLF

In de context van de Franse studenten-en arbeidersstakingen van mei ’68 ziet de Mouvement de Libération des Femmes (MLF) het levenslicht. De Parijse feministische beweging van de tweede golf is een feit!

MLF

1970

1973
MLAC manifestatie

De oprichting van de "Mouvement de Libération de l'Avortement et de la Contraception" (MLAC), die naast manifestaties ook illegale abortussen uitvoert.

Een staatssecretaris voor Vrouwenzaken wordt voor de eerste keer aangesteld : Françoise Giroud.

Françoise Giroud

1974

1975

Simone Veil

Volgens de Loi Veil (naar Simone Veil, Minister van Volksgezondheid) is abortus nu toegelaten onder bepaalde voorwaarden.
Vanaf 1975 mag men nu scheiden met onderlinge toestemming, en de Loi Haby voorziet nu ook gelijke kansen voor jongens en meisjes in het lager en middelbaar onderwijs.

Officiële split van de vrouwenbeweging (MLF). Psychoanalyse et Politique herdoopt zichzelf tot MLF-Politique et Psychoanalyse, en laat voor zichzelf de naam en het logo van de MLF beschermen.

1979

1981

Yvette Roudy

Onder president Mitterand wordt voor het eerst en tot op heden ook voor het laatst een Minister van Vrouwenrechten aangesteld: Yvette Roudy. Deze functie wordt daarna opgenomen door de staatssecretaris van vrouwenrechten, maar ook dat ambt verdwijnt in 1993.

Wet voor gelijkheid op de werkvloer en de arbeidsmarkt voor mannen en vrouwen

1983

1985

Een nieuwe wet vergroot de gelijkheid van man en vrouw binnen het huwelijk en wat betreft de kinderen. De vrouw mag nu ook haar familienaam aan haar kind geven.

Edith Cresson van de PS wordt de eerste en tot nu toe enige vrouwelijke Franse eerste minister. Weliswaar slechts één jaar.

Edith Cresson

1991

1993

In de krant Le Monde verschijnt het ‘Manifeste des 577’, dat om paritaire kieslijsten (evenveel mannen als vrouwen) vraagt. De helft van de verzamelde handtekeningen zijn van mannen. Het initiatief komt van de Mouvement pour la Parité, een nieuwe beweging die bestaat uit reeds bestaande feministische groepen en nieuwe organisaties volledig gericht op de eis om pariteit, zoals het Réseau Femmes pour la Parité.

Nu de politiek een ruk naar rechts heeft gemaakt met Jacques Chirac als nieuwe president, het conservatisme populair wordt, en het recht op abortus bedreigd wordt, roepen vrouwenorganisaties op om op straat te komen om de vrouwenrechten te verdedigen. Een massa van 40 000 vrouwen demonstreert, en sinds deze gebeurtenis zijn overal in Frankrijk kleine actiegroepen opgericht. Het feminisme leeft dus weer op! Als reactie richt president Chirac dan maar het Observatoire de la Parité op, een overheidsdienst die nog steeds bestaat en zich bezighoudt met de evaluatie en analyse van man-vrouwongelijkheid op politieke, economische en sociale domeinen.

1995

2003

Ni putes ni soumises

Een actiegroep van vrouwen uit de Parijse banlieue Ni putes ni soumises zet met veel media-aandacht demonstraties op poten tegen de manier waarop vrouwen door de oprukkende radicale islam behandeld worden. Deze NGO, opgestart door moslimvrouwen, houdt zich bezig met het geweld tegen moslim- en andere vrouwen uit de banlieue en de druk om een sluier te dragen, de school vroegtijdig te verlaten of met een echtgenoot te trouwen die ze niet zelf gekozen hebben. Dit thema, met de sluier als symbool, is tot op vandaag een hot topic bij feministen, die het overigens niet altijd met elkaar eens zijn over hoe dit moet aangepakt worden. Culturele verdraagzaamheid en feminisme zijn immers niet altijd simpel te verenigen.

Ségolène Royal (PS) neemt als eerste Franse vrouw deel aan de presidentsverkiezingen, maar haalt het net niet van Nicolas Sarkozy.

2007

Vandaag

Het aantal vrouwen in het Franse landsbestuur gaat in stijgende lijn, maar toch is slechts 31,6 % van de regering vrouw, net zoals de cijfers 18,5 % in het parlement en 22,2 % in de senaat geen hoogvliegers zijn. Ook het aantal vrouwelijke burgemeesters in Frankrijk is erg laag: 13,8 %.

De Franse vrouwenbeweging bestaat tegenwoordig vooral uit lokale groepen, die elk actief zijn in een zeer specifiek gebied. Veel groepen houden zich bezig met vrouwenarmoede, sociale uitsluiting of geweld tegen vrouwen. Ook werkgelegenheid voor vrouwen en scholingsmogelijkheden zijn een hot topic. Daarnaast is er de laatste jaren veel aandacht voor moslimvrouwen. Vooral het hoofddoekendebat laat veel stof opwaaien.

Bronvermelding - Bovenstaande tekst werd gebaseerd op de volgende documentatie beschikbaar in de RoSa-bibliotheek:

Bookmark and Share